واکاوی درس اول فارسی دهم(ستایش)
-
قالب شعر، مثنوی است و آهنگ ملایم و موسیقی فرح بخشی دارد که با درون مایه ی اثر و فضای معنوی آن همخوانی کامل دارد.
-
جناس ناهمسان(ناقص) : کار و یار؛
-
واج آرایی: تکرار حرف « ا » و صدای « ا »؛ در بیت دوم؛
-
واج آرایی: تکرار حرف «م» در بیت چهارم؛
-
مَجاز: آدم( انسان ها)، هفت افلاک: (جهان هستی)؛
-
مجاز: پیدا و پنهان، دانا و نادان (همه جا، کلّ موجودات)؛
-
تضاد : پیدا و پنهان،دانا و نادان؛
-
تلمیح در بیت سوم: اشاره به رزّاق بودن خداوند (سوره الذّاریات آیة 58)؛
-
تلمیح در بیت چهارم: اشاره به آیة 4 سورة الرّحمن؛
-
تلمیح: به خلقت انسان از خاک (سورة اسرا آیة 61 ) در بیت نخست؛
-
تلمیح: بیت پایانیاشاره به آیات قرآن در مورد « دانا و توانا بودن، علیم و باخبر بودن خداوند ».
-
مراعات نظیر: کام ، زبان، گویا؛
-
مراعات نظیر: گل، بهار، رنگ؛
-
کنایه: پرده از روی چیزی برداشتن ( آشکار کردن )؛
-
متناقضنما: مصراع دوم بیت چهارم؛
-
تشخیص : خندان بودن گُل؛
-
حُسن تعلیل: علّت این که گل خندان است و به رنگ های بی شمار در می آید، شوق الهی است. این یک دلیل شاعرانه استو باعث ایجاد آرایة حُسن تعلیل می شود.
قلمرو فکری:
تتوجّه: خواست ما از «قلمرو فکری»، نوشتن معنای ظاهری ابیات و عبارات نیست؛ بلکه درفشرده ی پیام و پشتوانه ی فکری و اندیشگانی متن را باید نگاشت. البته، لازمه ی این کار، دانستن معنای برونی و لفظی متن است. در قلمرو فکری، چکیده ی محتوا و مقصود نهفته در آن را باید تدوین کرد؛ به همین سبب، نیاز نیست که بیت به بیت یا سطر به سطر، معنا کنیم. آن روح کلّی و معنای گسترده در فضای متن را به فراخور درک و دریافت خویش، بازگو می کنیم. بنابراین، از هر متن می توان چند جمله ی کلیدی را به درکشید که بیانگر پیکره ی فکری آن باشد.
پیام فکری متن ستایش را میتوان این گونه برشمرد:
-
هرکاری را باید با نام آفریدگاری آغاز کنیم.
-
همه ی ما نیازمند لطف و عنایت خدای رحمان هستیم.
-
خالق و رازق همه ی عالم و آدم، اوست.
-
همه ی عالم و زیبایی هایش، جلوه ی آفرینش حق است.
-
بشر در سپاس گزاری و حق گزاری از نعمت های بیکران الهی، ناتوان است
- یزدانی باشین
هدف از این وبلاگ: آموزش زبان وادبیات فارسی متوسطه برای دانش اموزان عزیزم و تذکار این مطالب جهت همکاران ارجمندم. «فارسی را پاس می داریم ،زیرا گفته اند/قدر زر،زرگر شناسد،قدر گوهر،گوهری»