الف ) زبان شناسی :

1. در هریک از موارد زیر کدام قواعد ترکیب رعایت نشده است ؟

الف) امین با دوستانش به نمایشگاه کتاب رفتند.  = قواعد نحوی

ب) آشفته کشور آن = قواعد هم نشینی

پ) چه هوای گوش خراشی = قواعد معنایی

ت) کبوتر روزنامه می خواند . = قواعد معنایی

ث ) مدرسه شاگرد بهترین = قواعد هم نشینی

ج ) گروه کوهنوردی روز جمعه به قلّه ی دماوند صعود کردند. = قواعد نحوی

چ ) قرن زلزله ی مهیب ترین . = قواعد هم نشینی

ح ) گوسفندان در باغ درخت می کارند . = قواعد معنایی

خ) در تابستان گذشته به چه کاری مشغول بودید؟ فردا اکتحان داریم . = قواعد کاربردی

2. شاعربرای ساخت«سخن منظوم »علاوه برساخت وزن،کدام ساخت رابرساخت های آوایی فارسی می افزاید؟=قافیه

3. در هریک از جمله های زیر معنای واژه ی « تند » را با توجه به کدام رابطه ی معنایی در می یابیم ؟

الف ) باد تند و شدیدی می وزد . = ترادف

ب ) گاهی تند و گاهی کند حرکت می کرد . = تضاد

4.علامت اختصاری « نیروی انتظامی جمهوری اسلامی » را بنویسید.= ناجا

5.هریک ازواژه های مشخّص شده در بیت های زیرمشمول کدام یک ازوضعیت های چهارگانه ی ناشی ازگذرزمان شده است ؟

الف ) جانان من برخیز و آهنگ سفر کن /گر تیغ بارد گوببارد جان سپر کن                                                          جواب= هم معنای قدیم را حفظ کرده و هم معنای جدید گرفته است .

ب ) به پاس یک دل ابری دو چشم بارانی / پر است خلوتم از یک حضورنورانی

جواب=با همان معنای قدیم به حیات خود ادامه می دهد .

پ ) چنین است سوگند چرخ بلند  /  که بر بی گناهان نیاید گزند .

جواب=با ازدست دادن معنای پیشین و پذیرفتن معنای جدیدبه دوران بعدمنتقل شده است.(تحول معنایی)

6.در هریک از عبارت های زیر از کدام نقش زبان استفاده شده است ؟

الف )  وقتی بی صدا ، آهسته و در خاموشی درباره ی خود حرف می زنیم. = حدیث نفس

ب) وقتی به دوستمان می گوییم : « فردا به موزه می رویم . » = ایجاد ارتباط

پ ) وقتی با مفاهیم عام و انتزاعی حکم کلّی صادر می کنیم .= محمل اندیشه

ت ) رسیدن به حکم کلّی « زمین به دور خورشید می گردد . » = محمل اندیشه

7. الگوی هجایی واژه ی « آسایش » را بنویسید .

جواب = صامت + مصوت ، صامت + مصوت ، صامت + مصوت + صامت

8. در هریک از موارد زیر کدام قواعد ترکیب رعایت نشده است ؟

الف ) کلاس دانش آموز کوشاترین = قواعد هم نشینی

ب) کیفم با دل خوشی مدادش را تراشید . = قواعد معنایی

پ ) من زندگی را دوست دارد . = قواعد نحوی

9.برای هریک ازواژه های مشخص شده دربیت زیرکدام یک ازوضعیت های چهارگانه ی ناشی ازگذرزمان                    پیش آمده است ؟

الف ) ای تهی دست رفته در بازار  / ترسمت پر نیاری دستار .

جواب = از فهرست واژگان حذف شده است . ( متروک )

ب ) بی وفا نگار من ، می کند به کار من / خندههای زیر لب ، عشوه های پنهانی

جواب = با همان معنای قدیمی به حیات خود ادامه می دهد .

پ ) خورده است خدا ز روی تعظیم  / سوگند به روی همچو ماهت

جواب = معنای قدیم را از دست داده و معنای جدید گرفته است . ( تحول معنایی )

10 . شیوه ی ساخت هر یک از واژه های زیر را بنویسید .

الف ) پو شش :  اشتقاق                               ب ) دوربین : ترکیب

11.در میان هر یک از جفت واژه های  گروه « الف » کدام رابطه ی معنایی گروه « ب » وجود دارد ؟

( توجه : در گروه « ب » یک مورد اضافی است . )

                          « الف »                                         « ب »

                      1 ) والدین و پدر  =تضمّن                          تضاد

                       2) قشنگ و زیبا = ترادف                         ترادف

                                                                             تضمّن

12. الگوی هجایی واژه ی « آزرده » را بنویسید .

صامت+ مصوت ،  صامت + مصوت +صامت  ،  صامت + مصوت

13. الگوی هجایی واژه ی « مؤلف » را بنویسید .

جواب = صامت+ مصوت ، صامت + مصوت + صامت ، صامت + مصوت+ صامت

14. بر اساس کدام یک از قواع ترکیب ، تولید واحد زبانی زیر غیر ممکن است ؟

جمله را به صورتی تغییر دهید که تولید آن امکان پذیر شود .

« سروهای دشت بلند، با وزش نسیم به حرکت در می آیند . »

جواب = بر اساس قواعد هم نشینی . سرو های بلند دشت ...

15. با توجه به عبارت زیر به سؤالات داده شده پاسخ دهید .

« در نمایشگاه کتاب و مطبوعات ، چند جلد کتاب و مجلّه خریدم و پس از تماشای کتاب فروشی ها و هیجان             خریداران از انتشارات سمت نیز بازدید کردم . »

الف ) میان دو واژه ی «کتاب » و « مجلّه » کدام رابطه ی معنایی برقرار است ؟ جواب = تناسب

ب) شیوه ی ساخت واژه ی « نمایشگاه » چگونه است ؟ = اشتقاق

پ ) یک واژه بیابید که به شیوه ی علامت اختصاری ساخته شده باشد .جواب = سمت

ت ) واژه ی « تماشا » مشمول کدام وضعیت چهارگانه شده است ؟

جواب = با از دست دادن معنای پیشین و پذیرفتن معنای جدید به دوران بعد منتقل شده است .

16. آیا می توان بیت زیر را شعر منظوم دانست ؟ دلیل خود را بنویسید .

 " به نام خداوند جان آفرین  / حکیم سخن در زبان آفرین "

جواب = خیر - زیرا شاعر فقط از دو ساخت وزن و قافیه استفاده کرده  و از آرایه های ادبی بهره نجسته است .

17 . ما چهار نقش زبان را چه زمانی و چگونه فرا می گیریم ؟

جواب = همراه با خود زبان ، در کودکی و به عنوان بخشی از فرآیند رشد طبیعی خود فرا می گیریم .

18. اساسی ترین نقش زبان .......ایجاد ارتباط............... است .

19. در هریک از موارد زیر کدام قواعد ترکیب رعایت نشده است ؟

الف) گوسفندان، خانه ای خریدند . =  قواعد معنایی

ب) (( لسان الغیب )) لقب کیست ؟ - شهر ما خانه ی ماست . = قواعد کاربردی

پ) مجمع تشخیص مصلحت نظام این موضوع را بررسی کردند . = قواعد نحوی

20.سرواژه ( علامت اختصاری ) (( سامانه ی احراز هویّت تحصیلی )) را بنویسید. = ساهت

21.هریک از واژه های مشخص شده در بیت های زیرمشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه ی ناشی از                      گذر زمان شده است ؟

الف) گر ایدون که دستور باشد کنون / بگویم سخن پیشت ای رهنمون

جواب = باازدست دادن معنای پیشین و پذیرفتن معنای جدیدبه دوران بعدمنتقل شده است.(تحول معنایی)

ب ) حاصلی نیست به جز غم ز جهان خواجو را / شادی جان کسی کاو ز جهان آزاد است.

جواب = با همان معنای قدیم به حیات خود ادامه می دهد .

22.کدام یک از موارد زیر (( شعر منظوم )) است ؟

الف) بفرمود تا زین بر اسپ سیاه / نهادند و بردند نزدیک شاه

ب ) ای صبح دم ، ببین که کجا می فرستمت / نزدیک آفتاب وفا می فرستمت .

جواب = گزینه ی (( ب )) = ای صبح دم . . .

23. در هر یک از عبارت های زیر از کدام نقش زبان استفاده شده است ؟

الف ) وقتی با مفاهیم عام و انتزاعی حکم کلّی صادر می کنیم .= محمل اندیشه

ب ) با خود گفتم : (( به راستی چگونه می توانم انسان شایسته ای باشم ؟ )) = حدیث نفس

پ) آیا می دانید در خردادامسال شاهد یک پدیده ی نجومی خواهیم بود ؟ = ایجاد ارتباط

24. رابطه ی معنایی دو واژه ی (( ورزش )) و (( شنا )) کدام است ؟

الف ) تضمّن               ب ) ترادف                       ج ) تضاد

جواب = گزینه ی (( الف )) = تضمّن

25.هر یک از واژه های زیر با چه شیوه ای ساخته شده اند ؟

الف ) کارانه :   اشتقاق            ب ) گلاب : ترکیب          پ ) خورش : اشتقاق

26. الگوی هجایی واژه ی (( خویشاوند )) را بنویسید .

جواب = صامت + مصوت / صامت + مصوت / صامت + مصوت + صامت + صامت

27. در هریک از موارد زیر کدام قواعد ترکیب رعایت نشده است ؟

الف) دوستان آرزوی دیدن خوب = قواعد هم نشینی

ب) کشاورز باران می کارد. = قواعد معنایی

ج) هرکسی چیزی می گفتند. = قواعد نحوی

28. کدام واژه بر اساس الگوی« صامت+ مصوت+ صامت+ صامت » ساخته نشده است ؟

الف ) تیر         ب ) سرد                پ ) ابر                  ت ) فیض

جواب = گزینه ی « الف » = تیر

29.سرواژه یا علامت اختصاری«شماره ی استاندارد بین المللی کتاب» را بنویسید. = شابک

30 . میان دو واژه ی « ماه » و « ستاره » کدام رابطه ی معنایی وجود دارد؟

الف ) ترادف          ب ) تضمّن                       پ ) تضاد                   ت ) تناسب

جواب = گزینه ی « ت » = تناسب

31.در بیت زیر واژه ی مشخص شده مشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه شده است ؟

« علم و فن را ای جوان شوخ و شنگ  / مغز می باید نه ملبوس فرنگ »

جواب = معنای قدیم را از دست داده و معنای جدید گرفته است.( تحوّل معنایی )

32.کدام یک از موارد زیر « شعر » و کدام « نظم » است ؟

الف ) به نام خداوند جان و خرد  / کزین برتر اندیشه بر نگذرد = نظم

ب ) ای صبح شب نشینان جانم به طاقت آمد / از بس که دیر کردی چون شام روزه داران = شعر

33. در هریک از موارد زیر از کدام نقش زبان استفاده شده است ؟

الف ) دست یابی به حکم علمی « زمین به دور خورشید می گردد . » = محمل اندیشه

ب) وقتی در خلوت از خود و آن چه در درونمان می گذرد، سخن می گوییم . = حدیث نفس

34. الگوی هجایی واژه ی « آسایش » را بنویسید .

 جواب = صامت + مصوت / صامت + مصوت / صامت + مصوت + صامت

35.رابطه ی معنایی دو واژه ی (( ماه )) و (( ستاره )) چیست ؟

 الف ) ترادف           ب ) تضمّن               پ) تناسب                        ت ) تضاد

جواب =  گزینه ی (( پ )) . = تناسب

36.واژه ها ی مشخص شده در بیت زیر با استفاده از چه روشی ساخته شده اند ؟

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست ؟          منزل آن مه عاشق کش عیّار کجاست ؟

جواب = آرامگه : اشتقاق     /      عاشق کش : ترکیب

37. با توجه به وضعیت های چهارگانه ی تغییر معنایی واژه ها ، کدام مورد با بقیه متفاوت است ؟

الف) رکاب             ب ) زین                     پ ) کرسی                   ت ) خوازه

جواب = خوازه - زیرا از حوزه ی زبان معیار خارج شده است .

38. صورت کامل سر واژه ی (( سمت )) را بنویسید .

جواب = سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی

39.با استفاده از روش ترکیب و اشتقاق از واژه ی (( نوش )) دو واژه بسازید.

جواب = ترکیب : شاد نوش   /   اشتقاق = نوشین . یا هر پاسخ درست دیگری

40.با توجه به بیت زیر به سؤالات داده شده پاسخ دهید .

خنده ی تلخ من از گریه غم انگیز تر است  /  کارم از گریه گذشته است بدان می خندم .

الف ) واژه ی (( خنده )) مشمول کدام یک از وضعیت های چهارگانه شده است ؟

جواب = با حفظ معنای قدیم به حیات خود ادمه داده است.

ب ) یک واژه بیابید که به شیوه ی (( ترکیب )) ساخته شده باشد .

جواب = غم انگیز ( غم + انگیز )

پ ) واژه ی(( گذشته )) به چه شیوه ای ساخته شده است ؟

جواب = اشتقاق . ( گذشت + ه )

ت ) دو واژه بیابید که رابطه ی معنایی تضاد یافته اند .

جواب = خنده و گریه

41. بیت زیر (( سخن منظوم )) است یا (( شعر منظوم )) ؟ چرا ؟

 " گفتم این شرط آدمیّت نیست    /    مرغ تسبیح گوی و من خاموش "

جواب = شعر منظوم است . زیرا در بیت از آرایه ی ادبی استفاده شده است .                                                        ( استفاده از آرایه ی تشخیص و واج آوایی حرف " ت " در مصرع اول)

42. الگوی هجایی واژه ی (( خواهشمند )) را بنویسید .

جواب = صامت + مصوت / صامت + مصوت + صامت / صامت + مصوت + صامت + صامت

43.در ترکیب (( سیر و گرسنه )) معنای واژه ی (( سیر )) را با توجه به چه رابطه ای در می یابیم ؟

 جواب = رابطه ی تضاد

44.چرا واج های / چ / و / ش / نمی توانند بدون فاصله در کنار هم قرار بگیرند ؟

 جواب = زیرا واج گاه نزدیک به هم دارند."اگر این دو واج در کنار هم بیایند آنوقت قواعد واجی رعایت نشده است."

45.دربیت زیر واژه ای بیابید که با ازدست دادن معنای پیشین وپذیرفتن معنای جدید به دوران بعد منتقل شده است؛      

سپس معنای قدیم و جدید آن را بنویسید .

" یکی تیر الماس پیکان چو آب   /   نهاده بر او چار پرّ عقاب

جواب = واژه ی پیکان . معنای قدیم = نوک تیر .   /   معنای جدید = نوعی اتومبیل

46. هر یک از واژه های زیر به چه شیوه ای ساخته شده است ؟

الف ) اتکا : جواب = علائم اختصاری                    ب ) پوشه : جواب  = اشتقاق

47.شاعربرای ساخت سخن منظوم دوساخت تازه ی وزن.و.قافیه..رابرمجموعه ی ساخت های آوایی فارسی می افزاید.

48. مفهوم عام و انتزاعی " درخت رشد می کند." با تکیه بر کدام نقش زبان قابل فهم است؟

جواب =  محمل اندیشه

49. چگونه می توان ثابت کرد که بیت زیر سخن منظوم است نه شعر منظوم  ؟

" ای نام تو مونس روانم             جز نام تونیست بر زبانم "

جواب=زیرا شاعرفقط ازدوساخت وزن و قافیه استفاده کرده وازصورخیال وآرایه های ادبی استفاده نکرده است.

50.کدام واژه با الگوی هجایی (( صامت + مصوت + صامت )) ساخته نشده است ؟با ذکر دلیل .

الف ) آب              ب ) ابر               پ ) باد                          ت ) دین

جواب =  گزینه ی (( ب )) = ابر .  زیرا ابر = ء + _َ   + ب + ر ( صامت + مصوت + صامت + صامت )

آسمانی باشین