سوالات درس به درس ادبیات ( 2)
ادبیات فارسی - سوالات درس به درس ادبیات ( 2) متوسطه
درس اول :
لغت :
«صمد» چه معنی میدهد؟ بینیاز
3- در عبارت «عبدالله عمر بکاست، اما عذر نخواست.» عمر کاستن به چه معنی است؟ پیر شدن
4- معنی واژهی «سحاب» چیست؟ ابر
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «الطاف و مرحمت، زات و صفات، غذای گردان» ذات و صفات، قضای گردان
تاریخ ادبیات :
6- «زادالعارفین» اثر کیست؟ خواجه عبدالله انصاری
7- «حیدر بابا یه سلام» اثر کدام شاعر معاصر است؟ شهریار
8- خواجه عبدالله انصاری در چه قرنی میزیست؟ قرن پنجم
آرایههای ادبی :
9- اشاره و استفاده از آیات، احادیث و داستانهای تاریخی در ضمن شعر یا نوشته، چه نام دارد؟ تلمیح
10- «مضمین» در شعر چیست؟ آوردن شعری از شاعری دیگر در سخن و شعر
11- «نثر مسجع» چیست؟ نثر آهنگین
درک مطلب :
12- «سلام او در وقت صباح مؤمنان را صبوح است.« ؛ یعنی ... رحمت الهی در صبحگاه مؤمنان را سرمستی و نشاط میبخشد.
13- مقصود از «کِشتهها» در عبارت «برکِشتههای ما جز باران رحمت خود مبار.» چیست؟ اعمال انسان در دنیا
14- «برعیبهای ما مگیر» ؛ یعنی ... : عیبهای ما را مورد بازخواست قرار مده
15- «ابوالعجایب»چهمعنیمیدهد؟کسیکهکارهای شگفتانگیز میکند.
16- «ماسوا» ؛ یعنی ... : همهی مخلوقات، آن چه غیر از خداست.
17- «که و مه» ؛ یعنی ... : کوچک و بزرگ
18- منظور از «لسانالغیب» کیست؟ حافظ
درس دوم :
لغت :
1- در مصراع «دلیری کجا نام او اشکبوس» کجا ؛ یعنی ... : که
2- «گرزگران» به چه معنی است؟ گرز سنگین
3- «برآهیختن» ؛ یعنی ... : بیرون کشیدن
4- «سوفار» به چه معنی است؟ انتهای تیر
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «فسوس و مزیح، بیبارهگی، بوق و کوس» بیبارگی
تاریخ ادبیات :
6- زمینههای اصلی«حماسه»بهچنددستهتقسیم میشوند؟ چهار دسته
7- «ایلیاد و ادیسه» چه نوع حماسهای است؟ طبیعی
8- «حملهی حیدری» چه نوع حماسهای است؟ حماسهی مصنوع
آرایههای ادبی :
9- تکرار صامت (ب) در مصراع «به بند کمر بر، بزد چند تیر» چه آرایهای را پدید آورده است؟ واجآرایی
10- بیت «به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ / سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟» چه آرایهای دارد؟ مراعات نظیر
درک مطلب :
11- «تو قلب سپه را به آیین بدار» ؛ یعنی ... : سپاه را همانگونه که هست حفظ کن
12- «عنان را گران کرده» به چه معنی است؟ ایستاد و توقف
13- «که رهام را جام بادهست جفت» چه معنی میدهد؟ رهام اهل بزم است نه رزم
14- «زمین آهنین شد سپهر آبنوس» یعنی ... : زمین مثل آهن سخت و آسمان پر از گرد و غبار شد
15- «حماسه» برچندگونه است؟ دوگونه
16- اگر درحماسه بهجایآفرینشحماسه بهبازآفرینی حماسه پرداخته شود، کدام نوع حماسه به وجود آمده است؟ حماسهی مصنوع
17- «کشانیهماندرزمانجانبداد.»منظوراز«کشانی»کیست؟اشکبوس
درس سوم :
لغت :
1- «اسبی که بر اعضای او نقطهها باشد.» واژهی اسبی چه معنی میدهد؟ ابرش
2- واژهی «حرب» در مصراع «زهم رد نمودند هفتاد حرب» چه معنی میدهد؟ آلت جنگ
3- «سهم»درمصراع«فلکباخت ازسهمآنجنگ رنگ»؛یعنی...:ترس
4- در مصراع «که شد ساخته کارش از زهر چشم» زهر چشم به چه معنی است؟ نگاه تند
املاء
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «طالب رزم، شجاع غظنفر، حبیب خدا» : غضنفر
تاریخ ادبیات :
6- موضوع منظومهی «حملهی حیدری» دربارهی چیست؟ شرح زندگی و جنگهای پیامبر وحضرت علی
7- «حملهی حیدری» اثر کیست؟ بادل مشهدی
آرایههای ادبی :
8- «دندان به دندان خاییدن» چه آرایهای است؟ کنایه
9- در مصراع «همه رزمگه کوه فولاد گشت» کدام رکنهای تشبیه حذف شده است؟ ادات تشبیه، وجه شبه
درک مطلب :
10- در بیت «سپر برسر آورد شیراله / علم کرد شمشیر آن اژدها» منظور از «اژدها» کیست؟ عمروبن عبدود
11- مصراع «چو ننمود رخ شاهد آرزو» به چه معنی است؟ چون هیچ کس بر دیگری پیروز نشد.
12- چرا شعر «حملهی حیدری» حماسهی مصنوع است؟ چون شاعر این حماسه را خود ساخته است.
13- در مصراع «برافراخت پس دست خیبرگشا ...» خیبرگشا کیست؟ حضرت علی (ع)
14- در مصراع «بینداخت شمشیر را شاه دین» بینداخت؛ یعنی ... : بزد
15- «غزا» ؛ یعنی ... : جنگ
16- منظور از «شیرحق» در مصراع «شیر حق را دان منزّه از دغل» کیست؟ حضرت علی (ع)
17- «او خدو انداخت بر روی علی» ؛ یعنی ... : او آب دهان بر روی علی (ع) انداخت.
18- «کرد او اندر غزایش کاهلی» به چه معنی است؟ از جنگیدن با او پرهیز کرد.
درس چهارم :
لغت :
1- «مصاف» ؛ یعنی ... : میدانهای جنگ (جمع مصف)
2- «هزیمت» به چه معنی است؟ شکست خوردن
3- «قلیه» چه معنی دارد؟ نوعی غذا از گوشت
املاء :
4- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «بچههای سمج، مصمّم و متعسر، مبهوت فضا» : متأثر
تاریخ ادبیات :
5- فیلمنامهی «بچههای آسمان» از کیست؟ مجید مجیدی
درس پنجم :
لغت :
1- «ترفیع» به چه معنی است؟ بالا بردن
2- «طعامی که در مهمانی و سور دهند» با چه واژهای معادل است؟ ولیمه
3- «استیصال» چه معنی میدهد؟ درماندگی
4- «درزی» ؛ یعنی ... : خیاط
املاء :
5- در عبارت «محتاج به تذکار نیست که ایشان در خوراک هم سر سوزنی قسور را جایز نمیشمردند.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ قصور
تاریخ ادبیات :
6- «سیاحتنامهی ابراهیم بیگ» اثر کیست؟ حاج زینالعابدین مراغهای
7- «مسالکالمحسنین» را کدامنویسنده، نوشته است؟ عبدالرّحیم طالبوف
8- موضوع کدام کتاب «قصّههای عامیانه» نیست؟ «رستمنامه، هفتپیکر، امیرارسلان» ، هفت پیکر
آرایههای ادبی :
9- عبارت «رتبههای بالا را وعده بگیر و مابقی را نقداً خط بکش» چه آرایهای دارد؟ کنایه
10- اگر عبارتی معنی دور و نزدیک داشته باشد و معمولاً معنی دور مورد نظر باشد، عبارت چه آرایهای دارد؟ کنایه
درک مطلب :
11- «پاپی شدن» ؛ یعنی ... : اصرار کردن
12- جملهی «میهمانی را پس خواندن» به چه معنی است؟ دعوت را پس گرفتن
13- مفهوم کنایی «کبّادهی چیزی را کشیدن» چیست؟ ادعای چیزی داشتن
14- «شکوم ندارد» چه معنی میدهد؟ خجستگی ندارد.
15- ادبیات داستانی معاصر، از کدام دوره آغاز میشود؟ اوایل دروهی مشروطه
16- آثار ادبی دورهی مشروطه به چه قصدی نوشته میشد؟ به قصد انتقاد از اوضاع اداری، اجتماعی و سیاسی آن روزگار
17- داستانکوتاهایرانی باکدام مجموعه متولّدشد؟یکیبود،یکی نبود.
18- آغازگر سبک واقعگرایی در نثر معاصر و پدر داستاننویسی فارسی کیست؟ محمدعلی جمالزاده
19- «بینهایت چلمن» ؛ یعنی ... : بیش از حد بیدست و پا
20- «در محظور گیر کردن» به چه معنی است؟ در تنگنا افتادن
درس ششم :
لغت :
1- «آن لاورتون را خودم به درک میفرستادم.» (لاور) به چه معنی است؟ رهبر
2- «تلکه کردن» ؛ یعنی ... : پول یا مالی که با مکر و فریب و چاپلوسی بهدست آید.
3- «کومه» به چه معنی است؟ کپر، لونک
4- «جرز» ؛ یعنی ... : دیوار اتاق و ایوان
املاء :
5- در عبارت «تا قهوه خانه چند صد زرع بیشتر فاصله نبود.» کدام کلمه نادرست نوشته شده است؟ ذرع
تاریخ ادبیات :
6- «چشمهایش» اثر کیست؟ بزرگ علوی
7- کتاب «از رنجی که میبریم» از کدام نویسندهی معاصر است؟ جلال آل احمد
8- کدام داستان «بزرگ علوی» مدتها راهنمای عمل نویسندگان مبارز بود؟ گیله مرد
آرایههای ادبی :
9- عبارت «باد چنگ میانداخت و میخواست زمین را از جا بکند.» چه آرایهای دارد؟ تشخیص
10- «رجز خواند» چه آرایهای است؟ کنایه
درک مطلب :
11- «دل پری داشت.» ؛ یعنی ... : بسیار ناراحت بود.
12- عبارت «گوشش به این حرفها بدهکار نبود.» به چه معنی است؟ توجهی نمیکرد.
13- قسمت مشخص شده در عبارت «چند روز پیش یک اتوبوس را توی جاده لخت کردند.» به چه معنی است؟ غارت کردند.
14- «از آن کهنه کارها هستی.» ؛ یعنی ... : زرنگ و باتجربهای
15- «نردهی چوبی یا آهنی که اطراف محوطه یا باغی نصب کنند» هممعنی با چه واژهای است؟ طارمی
16- با توجه به درس «محمد ولی ، گلیه مرد و مامور بلوچ» نماد چه انسانهایی هستند؟ چاپلوس، ظلم ستیز، دورو
17- «بزرگ علوی» از نخستین تحصیل کردههای ایرانی ، در کدام کشور بود؟ آلمان
18- چرا انتشار نوشتههای بزرگ علوی در ایران قبل از انقلاب ممنوع بود؟ با رژیم حکومتی ایران مخالف بود.
19- «حساب کهنه پاک کرد.» ؛ یعنی ... : ناراحتی گذشته را میخواست جبران کند.
20- «خانهی کسی را تفتیش کردن» به چه معنی است؟ خانهی کسی را بازرسی کردن.
درس هفتم :
لغت :
1- «ظرفی از پشم بافته که چیزها در آن کنند.» هم معنی با چه واژهای است؟ جوال
2- «خروسخوان» ؛ یعنی ... : صبح زود
3- در جملهی «با مال میرویم. غلام شما محمدتقی مال آورده» مال به چه معنی است؟ حیوان
4- «نقل گفتن»در عبارت «حالا دلت خواسته برایت نقل بگویم.» چه معنی میدهد؟ لطیفه گفتن
املاء
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «لباس غضب، قریب بیکس ، روح معذب» : غریب
تاریخ ادبیات :
6- نخستین مجموعه داستان خانم «سیمین دانشور» چه نام داشت؟ آتش خاموش
7- موضوع کتاب «سووشون» چیست؟ توصیف زندگی اجتماعی مردم فارس در خلال جنگ جهانی دوم.
آرایههای ادبی :
8- در عبارت «گندمها مثل سیل طلا روی هم انبار شده.» وجه شبه کدام است؟ زردی
9- جملهی «چراغهای ذهنش روشن بود.» چه آرایهای دارد؟ تشبیه
10- در مصراع «ما به فلک بودهایم، یار ملک بودهایم.» کلمات مشخص شده چه آرایهای دارد؟ جناس
درک مطلب و دانستنیهای درس
11- مفهوم «آن ناکام با رعیّتش مثل برادر تا میکرد.» چیست ؟ آن ناکام با رعیتش مثل یک برادر بزرگتر رفتار میکرد.
12- «شلخته درو کنید.» ؛ یعنی ... : بیدقت درو کنید.
13- «حاصلی که در تابستان و اوایل پاییز به دست میآید.» اصطلاح چه نامیده میشود؟ کشت صیفی
14- جملهی «تنها میآید سی میدان» چه معنی میدهد؟ تنها به طرف میدان میآید.
15- «سر و پکالش خینی میشود.» ؛ یعنی ... سرو صورتش خونی میشود.
16- در عبارت «بغلش میزند و از اسب به زمین میگذاردش» ضمیر متصل (ش) چه نقشی دارد؟ مفعول
17- «با آن دشمن لعین چر بکند.» ؛ یعنی ... : با آن دشمن لعین بجنگند.
18- «کمینه» به معنای ...... است. کمترین
19- «فکری است» ؛ یعنی ... : در حال فکر کردن است.
20- «هیمه به چه معنی است؟ هیزم
درس هشتم :
لغت :
1- «مندرس» ؛ یعنی ... : پاره و کهنه
2- «خپله» ؛ یعنی ... : چاق
3- «عفریت» به چه معنی است؟ اهریمن، شیطان
املاء :
4- املای کدام ترکیب نادرست است؟ «حد نساب، رحم و عطوفت، همهمهی خریداران» : حد نصاب
تاریخ ادبیات :
5- «خوشههای خشم» اثر کیست؟ جان اشتاین بک
6- کدام نویسنده از چهرههای مهمّ ادبیات پایداری امریکای لاتین است؟ پابلونرودا
7- کتاب «کلبهی عموتم» را چه کسی نوشته است؟ خانم هریت بیچراستو
8- «آدمها و خرچنگها» اثری است از ... : خوزوئه دوکاسترو
آرایههای ادبی :
9- در عبارت «سرش مثل گلوله گرد بود و چشمهای درشتش جایی را نمیدید.» وجه شبه چیست؟ گرد بودن
درک مطلب :
10- در شعر «من برآنم که بادستان تو و من / با دشمن، رویارو توانیم شد.» بر چه امری تأکید شده است؟ اتّحاد
11- کتاب «کلبهی عموتم» کدام جلوه از جلوههای ادبیات پایداری تصویر و ترسیم میکند؟ مبارزه با بردهداری
12- ارباب خشن و بدنهاد در کتاب «کلبهی عموتم» چه نام دارد؟ لگر
13- جنگ داخلی آمریکا چه سرانجامی یافت؟ سرانجام آن القای بردهداری بود.
14- شعر «تورا میخوانم» پایداری مردم ... را به تصویر کشیده است؟ شیلی
15- نوشته یا سروده ای که مبارزهی ملتها را در برابر استبداد داخلی یا تجاوز بیگانگان نشان دهد، چه نوع ادبیاتی است؟ ادبیات پایدار
16- مخاطب «شعر و داستان مقاومت» چه کسانی هستند؟ وجدان عام بشری
17- «اثل مانین» از چهرههای برجستهی ادب مقاومت کدام کشور است؟ فلسطین
18- داستان «کلبهی عموتم» در کجا اتفاق میافتد؟ کشتزارهای ایالتهای جنوبی آمریکا
درس نهم :
لغت :
1- «سفاهت» ؛ یعنی ... : بیخردی
2- «قهر» به چه معنی است؟ غلبهکردن ، عذابکردن
3- «پایکوبی و جشن ملی در منطقهی سوریه» چه نام دارد؟دبکه
4- «ماه ایار» معادل کدام ماه است؟ ماه سوم بهار (خرداد)
املاء
5- عبارت «من از وی در قضب نمیشوم و او از من صاحب ادب میشود.» کدام واژه نادرست نوشته شده است؟ غضب
تاریخ ادبیات :
6- شعر «در بیابانهای تبعید» سرودهی کیست؟ جبرا ابراهیم جبرا
7- کدام شاعر فلسطینی را «شاعر مقاومت فلسطین» نامیدهاند؟ محمود درویش
آرایههای ادبی :
8- در شعر «گلهایش مانند نقش برجامههای زنانه است.» ادات تشبیه کدام واژه است؟ مثل
9- «قهقهی فشنگها» چه آرایهای دارد؟ تشخیص
10- در جملهی «سرزمینما زمرّد است» وجه شبه چیست؟ سبزی (محذوف)
درک مطلب :
11- در شعر «با عشق خود چه کنیم، درحالی که چشمانمان پر از خاک و شبنم یخزده است؟» منظور از «عشق خود» چیست؟ سرزمین فلسطین
12- عبارت عربی «کل اناء یترشّح بما فیه» معادل با کدام ضربالمثل فارسی است؟ از کوزه همان برون تراود که دروست.
13- «بر سبیل تلطّف» ؛ یعنی ... : از روی مهربانی
14- «زیتون» نماد چیست؟ صلح
15- در عبارت «از سایههای آبی، خارهای سرخ براجساد به جا مانده، فروریخت.» منظور از «خارهای سرخ» چیست؟ بمب و موشک
16- «سنگ مردگان» ؛ یعنی ... : سنگ شکنجه
17- در شعر«زیبای کوچکش را ربودند و گفتند تو آوارهای» منظور از «زیبای کوچک» چیست؟ سرزمین فلسطین
18- «نرون مرد، اما رُم نمرده است.» به چه معنی است؟ ستمگر نابودشدنی است اما عدالت بر جای میماند.
19- در شعر «فرشتگان سرودهای صلح و شادی انسان را برای چوپانان خواندند.» منظور از چوپانان کیست؟ پیامبران
20- «حضرت روحالله» کدام پیامبر است؟ عیسی (ع)
درس دهم :
لغت :
1- «سیاهیهایی که از دور دیده میشود.» با چه واژهای هممعنی است؟ اشباح
2- «موحش» ؛ یعنی ... : ترسناک
3- «کوکب» به چه معنی است؟ ستاره
4- «خلنگ» ؛ یعنی ... : علف جارو
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «نگاه تزرّعآمیز، تاریکی غلیظ، جرئت گریستن» تضرّعآمیز
تاریخ ادبیات :
6- «بینوایان» اثر کیست؟ ویکتورهوگو
7- کدام شاعر است که از دهسالگی به شعر گفتن پرداخت و با وجود سن کم به عضویت فرهنگستان فرانسه درآمد؟ ویکتورهوگو
آرایههای ادبی :
8- عبارت «چند دسته از بوتههای خار، در نقاط بیدرخت سوت میزدند.» چه آرایهای دارد؟ تشخیص
9- «صدای پای جانوران را که روی علفها راه میرفتند، دید.» چه آرایهای دارد؟ حسآمیزی
10- جملهی «انسان باید مثل گربه باشد.» چه آرایهای دارد؟ تشبیه
درک مطلب :
11- «نگاه تضرّعآمیز» ؛ یعنی ... : نگاه التماسآمیز
12- «قد علمکردن» به چه معنی است؟ اظهار وجود کردن
13- بزرگترین قهرمان کتاب بینوایان چه نامدارد؟ ژانوارژان
14- «رمانتیک» ؛ یعنی ... : افسانهای داستانی
15- چرا «ویکتورهوگو» بیست سال را در تبعید گذراند؟ به دلیل مخالفت با ناپلئون
16- ماجرای مردم تیرهروزی که با دشواریهای زندگی روبهرو بودهاند، در کدام اثر ویکتورهوگو به خوبی بیان شده است؟ بینوایان
17- ویکتورهوگو در چه قرنی میزیسته است؟ قرن نوزدهم
18- «متراکم» ؛ یعنی ... : روی هم جمع شده
19- «مُحال» به چه معنی است؟ غیرممکن
20- «لب پرزدن» ؛ یعنی ... : بیرون ریختن
درس یازدهم :
لغت :
1- «تعلّل» به چه معنی است؟ بهانه کردن
2- «معجون» ؛ یعنی ... : مخلوطی از چند چیز
3- در عبارت «چراغ را در اصلاح کردن بکش» کشتن چراغ چه معنی میدهد؟ خاموش کردن چراغ
4- «خاییدن» ؛ یعنی ... : جویدن
املاء :
5- کدام کلمه در عبارت «یک صندوق نامه به دیوار نسب شده بوده که هرگز پستچی نامهای در آن نینداخته بود.» غلط نوشته شده است؟ نصب
تاریخ ادبیات :
6- نام اصلی «اُ. هنری» چیست؟ ویلیام سیدنی پورتر
7- «اُ . هنری» در آثارش به زندگی چه کسانی میپردازد؟ طبقات فرودست جامعه
8- کدام اثر از «اُ . هنری» نیست؟ «خاطرات خانهی مردگان، چرخ و فلک، اختیارات» : خاطرات خانهی مردگان
آرایههای ادبی :
9- در عبارت «مادام سوفیا خرمن زلف دلا را دید و گفت بیست دلار» مشبهبه کدام واژه است؟ خرمن
10- عبارت «دلا کلاهش را برداشت و از زیر آن آبشار طلایی رنگ سرازیر شد.» چه آرایهای دارد؟ استعاره
درک مطلب :
11- «آرزو مکن که خدا را در جایی جز همه جا بیابی.» ؛ یعنی ... : خدا همه جاست.
12- مفهوم جملهی «هیچ از او ذخیره مگذار» چیست؟ چیزی را از او پنهان مکن
13- «تحفةالاخوان» اثر کیست؟ کمالالدین عبدالرزاق کاشانی
14- «ایکاش عظمت درنگاه تو باشد.» کدام شعر «سهراب سپهری» را بهیاد میآورد؟ چشمها را باید شست / جور دیگر باید دید.
15- «قوت کودکان» ؛ یعنی ... : غذای کودکان
16- «مائدههای زمین» از کیست؟ آندره ژید
17- منظور از «ته ماندهی چپاول مادام سوفیا» چیست؟ موهای باقی مانده روی سردر
18- «ولع« ؛ یعنی ... : حرص
19- «ترمیم» به چه معنی است؟ تعمیر و بازسازی.
20- «این آیت فرو آمد» ؛ یعنی ... : این آیه نازل شد.
درس دوازدهم :
لغت :
1- «تفقّد» ؛ یعنی ... : دلجویی کردن
2- «باد شرطه» به چه معنی است؟ باد موافق
3- «ایهام» در لغت چه معنی میدهد؟ به گمان افکندن دیگران
4- در مصراع «حافظ به خود نپوشید این خرقهی میآلود» به خود ؛ یعنی ... : به اختیار خود
تاریخ ادبیات :
5- کدام شاعر لقب «استاد سخن» گرفته است؟ سعدی
6- شرح داده شده «حافظهی ماست و شعر او سرشار از اندیشههای عمیق حکمی و عرفانی و احساسها و عواطف ژرف انسانی است.» دربارهی کدام شاعر است؟ حافظ
آرایههای ادبی :
7- مصراع «گفتا غلطی خواجه در این عهد وفا نیست» چه نوع آرایهای دارد؟ ایهام
8- مصراع«آیینهیسکندر جام میاست بنگر»چهآرایهای دارد؟ تلمیح
درک مطلب :
9- در مصراع «اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم» قسمت مشخص شده چه معنی میدهد؟ خودخواه و خودبین باشم.
10- «خدارا» در مصراع «دل میرود ز دستم صاحبدلان، خدارا» به چه معنی است؟ قسم به خدا
11- «نیکی به جای یاران» ؛ یعنی ... : نیکی در حق یاران
12- منظور شاعر از «جام می» در مصراع «آیینهی سکندر جام می است بنگر» چیست؟ قلب انسان پاک و آگاه
13- در مصراع «به مجعمی که در آینده شاهدان دوعالم» منظور از کلمات مشخص شده چیست؟ صحرای محشر، زیبایان
14- مفهوم مصراع «دلبر که در کف او موم است سنگ خارا» چیست؟ محبوبی که همهچیز در اختیار اوست.
15- در مصراع «مرا به باده چه حاجت که مست موی تو باشم» کدام قسمت جمله حذف شده است؟ فعل (است)
16- به «خواب عافیت» ؛یعنی ... : مرگ و نیستی
17- معنی «به بوی موی تو باشم» چیست؟ آروزی وصال تو را دارم.
18- «بادیه» چه معنی میدهد؟ بیابان
درس سیزدهم :
لغت :
1- «شکردن» ؛ یعنی ... : شکار کردن
2- «عنان گیر» به چه معنی است؟ زمامدار و هدایت کننده
3- «بنان» ؛ یعنی ... : انگشت
4- «نمیهلند» ؛ یعنی ... : نمیگذارند
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «عجز و درماندهگی، بایزید بسطامی، قعر بهر» درماندگی ، بحر
تاریخ ادبیات :
6- «طریقالتحقیق» اثر کیست؟ سنایی غزنوی
7- سنایی غزنوی در چه قرنی زیسته است؟ ششم
8- کدام قالب شعری است که «سنایی» بر آن تأثیر گذار نبوده است؟ «غزل، قصیده، ترکیببند» : ترکیببند
9- افکار و اصطلاحات عرفانی را نخستین بار چه کسی در شعر خود مطرح ساخته است؟ سنایی
آرایههای ادبی :
10- مصراع «به سوی عیب، چون پویی، گر او را غیبدان بینی؟ چه آرایهای دارد؟ جناس (عیب و غیب)
11- تفاوت «غزل و قصیده» در چیست؟ تعداد بیتها و درونمایهها
درک مطلب :
12- «درفش کاویان» نماد چیست؟ پیروزی
13- «دوگانه» ؛ یعنی ... : نماز صبح
14- «صاحب گوهر» به چه معنی است؟ نژاده و اصیل
15- «فیه مافیه» از آثار ... و معروف ... است. منثور و مولوی
16- «تاسها برگیر» به چه معناست؟ کاسههای مسین را بردار.
17- «ودود» به چه معناست؟ بسیار دوست دارنده
18- در مصراع «زیزدان دان نه از ارکان...» منظور از (ارکان) چیست؟ عنصار چهارگانه (آب، باد، آتش، خاک)
درس چهاردهم :
لغت :
1- «مناعت» ؛ یعنی ... : عالی طبع بودن
2- «مطلبی نغز و نیکو» هم معنی چه کلمهای است؟ لطیفه
3- «مذموم» به چه معنی است؟ ناپسند و نکوهیده
4- «خدعه» ؛ یعنی ... : حیله و نیرنگ
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «ترجیه مرگ، تذویر و ریا، مساوات و عدالت» : ترجیح ، تزویر
تاریخ ادبیات :
6- کتاب «آزادی و تربیت» اثر کیست؟ محمود صناعی
درک مطلب :
7- نویسنده، کدام کتاب را از کتب مقدس فرنگیان کمتر نمیداند؟ مثنوی مولوی
8- برای روشن کردن هدفهای تربیتی ما، بزرگترین منبع الهام کدام است؟ تعلیمات اخلاقی و انسانی پیشوایان فرهنگی ما
9- بیت «به دیدارت آرایش جان کنم / زمن هر چه خواهی تو فرمان کنم» کدام مفهوم را بیان میکند؟ تسلیم محض بودن را
10- عبارت عربی «الملک یبقی مع الکفر و لا یبقی مع الظلم» به چه معنی است؟ حکومت با کفر میپاید ولی با ظلم نه
11- «کهتری را که مهتری یابد» ؛ یعنی ... : کوچک و حقیری که مقام بالایی یابد.
12- موضوع اساسی داستان «رستم و اسفندیار» چیست؟ طغیان رستم در برابر زورگویی
13- «رجحان دادن» ؛ یعنی ... : برتری دارد.
14- مصراع «نبیند مرا زنده با بند کس» ستایش چیست؟ آزادی و آزادگی
15- رستم چگونه خبر یافته که «اگر اسنفدیار را نابود کند خاندان او تباه خواهد شد؟» : از سیمرغ خبر یافته است.
16- نویسنده چه چیزی را موجب سقوط ساسانیان میداند؟ انحطاط اجتماعی و دینی و اخلاقی دستگاه حکومت
17- هدفهای اساسی تربیت چیست؟ احترام به حقوق دیگران، آزادی، عدالتخواهی ...
18- آیهی«انما المومنون اخوه»چهمعنی میدهد؟ مومنان برادر یکدیگرند.
درس پانزدهم :
لغت :
1- «رواق» ؛ یعنی ... : پیشگاه خانه
2- «دمدمههای اردیبهشت» به چه معنی است؟ نزدیکیهای اردیبهشت
3- «دورههای متأخّر» ؛ یعنی ... : دورههای بعد
4- «بنایی ستون مانند بر دو جانب در ورودی ساختمان» چه نامیده میشود؟ گوشواره
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «خطها و اسلیمیها، دایرهها و مغرنسها، رواقها و گوشوارهها» : مقرنس
تاریخ ادبیات :
6- کتاب«صفیرسیمرغ» اثر کیست؟ دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن
7- موضوع کتاب «صفیر سیمرغ» چیست؟ توصیف سفر به چند کشور اروپایی و بعضی از شهرهای ایران
آرایههای ادبی :
8- جملههای «اصفهان چون شاهزادهی افسون شدهی افسانه است.» چه آرایهای دارد؟ تشبیه
درک مطلب :
9- در عبارت «کالبد بنا، مینایی است که روح ایران را در آن حبس کردهاند.» مینا در کدام معنا به کار رفته است؟ شیشه و آیینه
10- «همهچیز به نقش ترجمه شده است.» ؛ یعنی ... : همهچیز در نقاشی بیان شده است.
11- نویسنده چه چیزهایی را «از رمزهای باستانی و علامت باروری» میداند؟ شاخ گوزن و مار
12- به روایت تفسیرها «کدام مرغ بهشتی شیطان را در ورود به بهشت یاری کرد؟» طاووس
13- در درس، کدام درخت «درخت بهشتی» ؛ معرفی شده است؟ سرو
14- «طلسم کسی را شکستن» ؛ یعنی ... : گره از کار کسی باز کردن
15- چرا نویسنده نقش کاشیها را «بهار منجمد» نامیده است؟ چون نقش و نگارها به روح انسان طراوت و تازگی میدهند.
16- معنی واژههای «عروج، مجرد، ضمیر» چیست؟ به بلندی رفتن، روحانی ، باطن
17- عبارت «گویی بر پلههای ابر پا نهادهای، به همان حالتی که وصف مراحل معراج شده است.» به کدام واقعه اشاره دارد؟ رفتن پیامبر به آسمانها
18- در عبارت «گویی کالبد بنا مینایی است که روح ایرانی را در آن حبس کردهاند.» به کدام عقیدهی گذشتگان اشاره دارد؟ حبس کردن ارواح در شیشه
19- «زاویه» ؛ یعنی ... : گوشه، اتاقی در خانقاه
20- «جزمیّت» در عبارت «آنها را با جزمیت یا اطمینان خاطر بازگو کردهام» به چه معنی است؟ قطعیّت و یقین
درس شانزدهم :
لغت :
1- «ارتجالاً» یعنی ؛ ... : بدون اندیشه سخن گفتن یا شعر سرودن
2- «تقریر» به چه معنی است؟ بیان کردن
3- «عادت مألوف» ؛ یعنی ... : رسم دیرینه
4- «منکر» ؛ چه معنی میدهد؟ زشت
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «مخزول و نالان، لهو و لعب، تنگ نظران و عنوان» : مخذول
تاریخ ادبیات :
6- کتاب «بهشت شدّاد» اثر کیست؟ جلال رفیع
7- کتاب «نصاب الصبیان» از کیست؟ ابونصر فراهی
آرایههای ادبی :
8- کدام نوع نوشته است که «هدف آن اصلاح، نابسامانیها و ناهنجاریهاست.» طنز
درک مطلب :
9- «خشتزدن» کنایه از ... است. پرحرفی
10- منظور از ضمایم و تعلیقات» در عبارت «تصویر سرتیپ را ضمایم و تعلیقات کشید.» چیست؟ نشانهای ارتشی
11- «او را نیز بسمل کردم.» ؛ یعنی ... : او را هم سر بردیم
12- «کمیت کسی لنگ بودن» به چه معنی است؟ عاجز و ناتوان بودن
13- «اینقدر هی دیوار صوتی را نشکنید.» ؛ یعنی ... : پرحرفی نکنید.
14- «استرحام کردن» ؛ یعنی ... : طلب رحم کردن
15- منظور از تصدیقنامه، در عبارت «همین باعث شدن که نتوان تصدیقنامهی دورهی ابتدایی را بگیرد.» چیست؟ گواهینامه
16- «من این را از روی طبیعت کشیدم.» به چه معنی است؟ من این را از روی استعداد ذاتی خود کشیدم.
17- مفرد واژهی «معاصی» چیست؟ معصیت
18- «زمانهی جافی» یعنی ؛ ... : روزگار ستمکار
درس هفدهم :
لغت :
1- «شولا» ؛ یعنی ... : خرقهی درویشان
2- «داروگ» چیست؟ قورباغهی درختی
3- «چمیدن» به چه معنی است؟ با ناز راه رفتن
تاریخ ادبیات :
4- کدام منظومهی نیما یوشیج است که آن را سر آغاز (شعر نو فارسی) دانستهاند؟ افسانه
5- مجموعهشعر«آخرشاهنامه»اثرکدامشاعراست؟مهدیاخوانثالث
6- «طنین در دلتا» از کیست؟ طاهره صفارزاده
آرایههای ادبی :
7- شعر «از تهی سرشار / جویبار لحظهها جاری است» چه آرایهای دارد؟ متناقضنما
8- «ذوالفقار را باز میکنی و ظلم را میبندی» چه آرایهای دارد؟ تضاد.
درک مطلب :
9- «بر بساطی که بساطی نیست» چه مفهومی را بیان میکند؟ اوضاع نامناسب
10- «شعر معاصر» بعد از نیما در چند شیوه ادامه یافت؟ سه شیوه
11- عبارت«شعریاستکهآهنگدارد اما وزنعروضی نداردوجایقافیه در آن مشخص نیست» توصیف چگونه شعری است؟ شعر سپید
12- در شعر داروگ شاعر با بهرهگیری از «نمادها» چه چیزی را توصیف میکند؟ عصر سیاه حکومت استبدادی
13- چند ویژگی برای شعر «اخوان ثالث» برشمردهاند؟ سه
14- واژهی «کشتگاه، ساحل، کومه» در شعر «داروگ» بیانگر چیست؟ نمادهاییکه بهکمکآنشاعر اوضاععصر خودراتوصیفکردهاست.
15- منظور از «اسب یال افشان زرد» چیست؟ پاییز
16- سنگینی و صلابت کدام سبک شعری در شعر اخوان ثالث مشاهده میشود؟ سبک خراسانی
17- «ذوالفقار را باز میکنی و ظالم را میبندی» به چه معنی است؟ برای مبارزه آماده میشوی و ظلم را از بین میبری
18- «باغ بیبرگی» ؛ یعنی ... : باغی که میوه و ثمری ندارد.
19- در مطالعهی شعر «نیما» چه نکتهای جلب توجه میکند؟ دید تازهی او به جهان و طبیعت
درس هجدهم :
لغت :
1- «هرّا» ؛ یعنی ... : آواز مهیب
2- «صولت» به چه معنی است؟ هیبت
3- «گون» چیست؟ گیاهی است از تیرهی سبزی آساها
تاریخ ادبیات :
4- «صور خیال در شعر فارسی» اثر کدام نویسنده و پژوهشگر معاصر است؟ دکتر محمدرضا شفیعی
5- «عبور» مجموعه شعر کیست؟ علی موسوی گرمارودی
آرایههای ادبی :
6- «گون و نسیم» نماد چه افرادی هستند؟ پایدار و مقاوم، آزاد و رها
7- مصراع «گون از نسیم پرسید» چه آرایهای دارد؟ تشخیص
درک مطلب :
8- «با چشمانی، یتیم ندیدنت» به چه معنی است؟ با چشمانی منتظر آمدنت
9- «وسعت تو را، چگونه در سخن تنگ مایه گنجانم؟» به معنی چیست؟ عظمت تو را چگونه میتوانم بیان کنم؟
10- «تبارکالله احسن الخالقین» چه معنی میدهد؟ خجسته باد نام خداوند که نیکوترین آفریدگاران است.
11- «دری که به باغ بینش ما گشودهای» ؛ یعنی ... : دری که به روی اندیشهی ما گشودهای.
12- کدام ویژگی شعر شاعر در «شعر سپید من، روسیاه ماند، که در فضای تو، به بیوزنی افتاد» بیان شده است؟ بیوزن بودن شعر
13- «بادهی مهر» به چه معنی است؟ شراب حق
14- در شعر «گل بوسهی زخمها، تنت را دشت شقایق کرده بود» بدن امام علی (ع) به چه چیزی تشبیه شده است؟ دشت شقایق
15- «خرد به قبضهی شمشیرت بوسه میزند» ؛ یعنی ... : عقل و خرد را در مبارزه کردن درآمیختهای
16- «مهمیز» : یعنی ... : وسیلهی راندن اسب
17- «هزار بار خیبریتر است» چه معنی میدهد؟ هزار بار از در خیبر بزرگتر است.
18- «خدا» در شعر «پیش از تو هیچ خدایی را ندیده بودم ...» به چه معنی است؟ حاکم و فرمانروا
19- «که با تازیانهی هشتاد زخم، بر خود حد زدی؟» اشاره به چیست؟ زخم برداشتن حضرت علی در جنگ احد
20- شعر «در سایه سار نخل ولایت» در کدام قالب شعری سروده شده است؟ شعر سپید
درس نوزدهم :
لغت
1- «صلا زدن» ؛ یعنی صدا کردن، آواز دادن
2- «درازدستی» به چه معنا است؟ تجاوز،تعدی
3- «عامل» چه معنی میدهد؟ حام
4- «مضرت» ؛ یعنی ... : زیان رساندن
املاء:
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «زوالنون مصری، ضجر و مصادره، درویش و رعیت» : ذوالنون، زجر
تاریخ ادبیات :
6- مجموعه شعر «رهی معیری» چه نام دارد؟ سایهی عمر
7- «شبگیر» اثر کیست؟ هوشنگ ابتهاج
8- غزلهای «رهی معیری» بیشتر به پیروی از کدام شاعر سروده شده است؟ سعدی
آرایههای ادبی
9- مصراع «عیبم مکن که آهوی مردم ندیدهام» چه آرایهای دارد؟ ایهام
10- در مصراع «وز شاخ آرزو، گل عیشی نچیدهام» چند تشبیه وجود دارد؟ دو (شاخ آرزو، گل عیش)
درک مطلب :
11- «یکی زشب گرفتگان چراغ برنمیکند» ؛ یعنی ... : کسی به فکر آزادی رهایی نیست.
12- «نشستهام در انتظار این غبار بیسوار» ؛ چه معنی میدهد؟ انتظار بیهوده میکشم.
13- مفهوم«سر به گریبان کشیدن» چیست؟ دل تنگ و ناراحت بودن
14- مفهوم بیت «سر گرگ باید هم اول برید / نه چون گوسفندان مردم درید» چه ضربالمثلی را به خاطر میآورد؟ بند باید کرد سیلی را ز سر
15- «حدیث جوانی» ؛ یعنی ... : داستان و سرگذشت جوانی
16- «قفا» به چه معنی است؟ پشت سر
17- «سزا خود همین است مر بی بری را» ؛ یعنی ... : بیثمر بودن سزایش همین است (سوزانده شدن)
درس بیستم :
لغت :
1- «خادم سماط» ؛ یعنی ... : مأمور تنظیم برنامهی غذا
2- «مسیل» به چه معنی است؟ جای سیل گیر
3- «رقعه» ؛ چه معنی میدهد؟ قطعهی کاغذ
4- معرب واژهی «شوشتر» چیست؟ تستر
املاء :
5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «نغمههای مهیج، جرذهای دیوار، زخایر شگفتآور» جرز، ذخایر
تاریخ ادبیات :
6- کتاب «تحفة النظار و غرایب الامصار» اثر کیست؟ ابن بطوطه
7- «به سوی اصفهان» از کدام نویسنده است؟ پیرلوتی
درک مطلب :
8- در عبارت «سخن خود را با اشاراتی از فنون مختلف تفسیر و حدیث چاشنی میداد» قسمت مشخص شده، یعنی ... : همراهی میکرد.
9- «طی» چه معنی میدهد؟ جشن عروسی
10- «خمس آن متعلق به سلطان است ...» ؛ یعنی ... : یک پنجم آن برای پادشاه است.
11- «جامع بین مراتب دین و دانش بود.» به چه معنی است؟ هم دین و هم دانش را بهخوبی میدانست.
12- «جامع بین مراتب دین و دانش بود.» به چه معنی است؟ صورتهایی که به اسم ستارهای از ستارگان میساختند.
13- «دنیا و مافیها» ؛ یعنی ... : جهان وآن چه در اوست.
14- «امیرالامرا» به چه معنی است؟ فرماندهی کل سپاه
15- «ممفیس» شهری بوده است در ... : مصر باستان
16- «رحلهی ابن بطوطه» ؛ یعنی ... : سفرنامهی ابن بطوطه
17- «مکارم» ؛ یعنی ... : بزرگواریها
درس بیست و یکم :
لغت :
1- «کسانی که در رکاب شاه یا بزرگی حرکت میکردند.» در اصطلاح چه نام داشتند؟ ملتزمین
2- «تنبه» ؛ یعنی ... : هوشیاری، آگاهی، بیداری
3- «معهود» به چه معنی است؟ عهد شده، معمول، شناخته شده
4- «وضع عرض» ؛ یعنی ... : شیوهی شکایت
املاء :
5- املای کدام واژه نادرست است؟ «اعاظم، ذاغه، مشعوف» زاغه
تاریخ ادبیات :
6- کتاب «الایام» اثر کیست و موضوع آن چیست؟ دکتر طه حسین ، زندگینامه
7- «تاریخ منتظم ناصری» اثر کیست؟ اعتمادالسلطنه
درک مطلب :
8- در عبارت «درد دندان شاه بسیار شدّت کرده» علامت بیانگرچیست؟تصحیحکنندهیکتاب.کلمهرا به متن افزودهاست.
9- «پلنگ را بالای نطعی انداخته بودند.» به چه معنی است؟ پلنگ را روی سفرهای چرمی انداخته بودند.
10- «اُشتُلُم کردن» چه معنی میدهد؟ لاف زدن
11- «دعایی که بر کاغذ نویسند و با خود داشته باشند» با چه واژهای هممعنی است؟ حرز
12- «دارالطِّباعه» ؛ یعنی ... : چاپخانه
13- «امینالسّلطان» لقب کیست؟ میرزا علیخان اتابک اعظم
14- «فلان فعله هم شاکی» به چه معنی است؟ فلان کارگر هم شکایت دارد و ناراضی است.
15- «کشیکخانه» ؛ با کدام واژهی امروزی معادل است؟ پاسدارخانه
16- «قاپوچی» به چه معناست؟ دربان
17- «تغیّرات شاه» ؛ یعنی ... : برآشفتنهای شاه
18- «مواجب» ؛یعنی ... : حقوق و درآمد
19- «امتناعکردن» به چه معنی است؟ سرپیچی کردن
20- «تصنیف»؛ نوعیاز...: شعر استکه باآهنگموسیقیخواندهشود.
درس بیست و دوم :
لغت :
1- «منعم» ؛ یعنی ... : توانگر
2- در عبارت «اندر آن مسجد، کودکان به کتّاب بودند» کتّاب، به چه معنی است؟ مکتب
3- «زلت» ؛ یعنی ... : لغزش
املاء
4- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «انعطاف خالصانه، تواظعی مضاعف، استنباط عادت» : تواضعی
تاریخ ادبیات :
5- کتاب «طرحی از یک زندگی» شرح زندگی و افکار کیست؟ دکتر علی شریعتی
6- اشعار مسعود سعد سلمان به چه نامی شهرت دارد؟ حبسیّه
آرایههای ادبی :
7- مصراع «حرفی است هر آتشی ز طومارم» چه آرایهای دارد؟ تشبیه
درس بیست و سوم
لغت :
1- «بدیههگویی» ؛ یعنی ... : حاضر جوابی
2- «پیشوای روحانی آیین برهمایی» هممعنی با چه واژهای است؟ برهمن
تاریخ ادبیات :
3- «مخفی» تخلص کدام شاعر است؟ زیبالنسا
آرایههای ادبی :
4- مصراع «خوب شد اسباب خودبینی شکست» کدام واژه ایهام دارد؟ خودبینی
5- در «اسلوب معادله» ارتباط معنایی بر چه پایهای است؟ تشبیه
درک مطلب :
6- در مصراع «دزد دانا میکشد اوّل چراغ خانه را» منظور از (کشتن) چیست؟ خاموش کردن
7- منظور از «صاحب خانه» در مصراع «در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را» کیست؟ خداوند
8- مفهوم «بیکمالیهای انسان از سخن پیدا شود» چیست؟ سخن سنجیده باید گفت.
9- «زیبالنسا» در سرودن شعر بیشتر از کدام شاعر پیروی کرده است؟ عرفی شیرازی
10- «نکهت» ؛ یعنی ... : بو و رایحه
درس بیست و چهارم :
لغت :
1- «رثا» ؛ یعنی ... : عزا و ماتم
2- در مصراع «دلم گشت هر گوشهی سنگرت را» گشت در کدام معنی به کار رفته است؟ جست و جو کرد.
درک مطلب :
3- بیت «سحر، گاه رفتن زدی با لطافت / به پیشانیام بوسهی آخرت را» ؛ یعنی ... : با من خداحافظی کردی
4- در مصراع «ببر با خودت پارهی دیگرت را» منظور از «پارهی دیگرت» کیست؟ دوست بازمانده ی رزمنده
5- در بیت «درخون من غرور نیاکان نهفته است» منظور از نیاکان کیست؟ ایرانیان قدیم
6- «در سینهام هزار خراسان نهفته است» ؛ یعنی ... : پیوند خود را با خراسان و ایران حفظ کردهام.
7- در بیت «همان دستمالی که پولک نشان شد / و پوشید اسرار چشم ترت را» چرا دستمال پولک نشان است؟ چون اشک و خون رزمنده روی آن ریخته است.
8- در بیت «و پیدا نکردم در آن کنج غربت / به جز آخرین صفحهی دفترت را» منظور از کنج غربت چیست؟ سنگر
9- در بیت «در تنگنای سینهی حسرت کشیدهام / گهوارهی بصیرت مردان نهفته است» چرا شاعر حسرت کشیده است؟ چون به آرزوهای خود نرسیده است.
10- بیت «خالی دل مرا تو زتاب و توان مدان / شیر ژیان میان نیستان نهفته است» چه آرایهای دارد؟ استعاره
دریایی باشین
هدف از این وبلاگ: آموزش زبان وادبیات فارسی متوسطه برای دانش اموزان عزیزم و تذکار این مطالب جهت همکاران ارجمندم. «فارسی را پاس می داریم ،زیرا گفته اند/قدر زر،زرگر شناسد،قدر گوهر،گوهری»