پاسخ خودآزمایی تاریخ ادبیات 1
پاسخ خودآزمایی تاریخ ادبیات 1
خود آزمایی درس اول
1-الفبا، برای اولین بار در میان کدام یک از اقوام و در چه زمانی رواج پیدا کرد؟
پاسخ: در میان فنیقیها و حدود سه هزار سال قبل از میلاد.
2-چرا سلسه های تاریخی و حوادث سیاسی نمی توان در تقسیم بندی اصل و مبنا قرار گیرد؟
پ: زیرا سلسله های تاریخی و حوادث سیاسی و اجتماعی فقط می توانند سیر تحول و گذرا یک دوره را به دوره ای دیگر، کند یا تند کننده ولی هرگز در این تقسیم بندی اصل و مبنا قرار نمی گیرند.
3-اوستای موجود از چه کتابهایی تشکیل شده است؟
پ: اوستای موجود از پنج کتاب به نامهای یسنا، یشتها، و یسپرد و ندیدا و خرده اوستا تشکیل شده است که جملگی حاوی نیایش اهورا مزدا، خدای بزرگ و بی همتا. ایزدان و فرشتگان، ستایش پاکی ونیکی وراست کرداری،نکوهش دیوان واهریمنان وهمچنین دستورها واحکام وذکرهای مذهبی است.
4- خدای نامه چیست و منشأ و سرمشق چه نوع آثاری است؟
پ: کتابی مهم است که در اواخر عهد ساسانی پدیدآمد و در نخستین سده های اسلامی چند بار به عربی ترجمه شد و از روی ترجمه های آن سیرالملوک ها و شاهنامه های متعددی پرداخته شد که یکی از آنها شاهنامه منثور ابومنصور عبدالرزاق توسی است. این کتاب منشأ و سرمشق آثار تاریخ
خود آزمایی درس دوّم -
۱) فارسی نو (دری) را تعریف کنید؟ درباره منشأ آن چه می دانید؟
پ: کلمه داری به معنی درباری و منسوب به در (دربار، درگاه) است و در اصطلاح، به زبان دولتی دستگاه ساسانی اطلاق می شود.
پاسخ قسمت دوّم سؤال: دنباله ی پهلوی ساسانی است و در آن عناصری از پهلوی اشکانی هم دیده میشود.
۲) آیا می توان نخستین شاعر فارسی دری را مشخص کرد؟ چرا؟
خیر ـ چون شعر در نزد تمام اقوام عالم، نا گزیر از زمانی آغاز می شود که انسان توانسته است شور و هیجان درونی خود را با کلام خیال انگیز و مؤثر بیان کند و برای چنین امری نمی توان آغازی معیّن کرد.
۳) کدام منبع، محمّد بن وصیف را نخستین شاعر پارسی گو معرفی کرده است؟
پ – تاریخ سیستان
۴) قدیم ترین کتابی که به خطّ فارسی امروز در دست است، چه نام دارد و در چه زمینه ای تأ لیف شده است؟ این اثر به خطّ کیست؟ ۱ ) از ویژگیهای عمده شعر شهید بلخی دو مورد را ذکر کنید؟
خود آزمایی درس سوّم
پ: ۱ ـ شهید به تازی و پارسی شعرمی گفت.
۲ ـ اشعار او غالباً با چاشنی فکرو فلسفه توأم شده است.
۲) در باب رودکی گفته اند: « شعر او را بر شمرده ره صد هزار را هم فزون آید اگر چونان که بایدبشمری » این مطلب نشانه ی چیست؟ از این تعداد شعر، چه مقدار در دست است؟
پ: قسمت اوّل سؤال: نشانه دیوان عظیمرودکی است.
پ: قسمت دوّم سؤال: از این تعداد شعر،بیش از حدود هزار بیت بر جای نمانده است.
۳) کدامین آثار توسّط رودکی به نظم در آمده است؟ آیا این آثار در دست است؟
پ: قسمت اول: کلیله و دمنه و منظومه سند باد نامه
پ : قسمت دوم: از آنها جز ابیاتی پراکنده در دست نیست.
۴) لقب « پدر شعر فارسی» خاصّ کدام یک از شاعران زیر است؟
خودآزمایی درس چهارم
۱) مثنوی «آفرین نامه» از کیست؟
پ: از بوشکور بلخی
۲) موضاعات شعری عصر رودکی کدامند؟
پ: موضوعات شعری، گذشته از وصف، بیشتر ستایش بود و اندرز و معانی تغزّلی و احساسی و کمی هم مزاح.
۳) چرا کسایی را پرچمدار ادبیّات شیعه دانسته اند؟
پ: زیرا مذهب او شیعه ی دوازده امامی بوده و هم زمان با فردوسی به عنوان نخستین شاعر دل بسته اهل بیت، درفش جانبداری و ستایش خاندان پیامبر را بر دوش کشیده است: مدحت کن و بستای کسی را که پیمبر بستود و ثنا کرد و بدو داد همه کار …… و همچنین نخستین قصیده های منقبت و مرثیه را باید در دیوان کسایی جستجو کرد.
۴) عنوان «پدر شعر فارسی» به کدام شاعر نسبت داده شده است؟
پ: رودکی
۵) کدام شاعر را پیرو رودکی و پیشرو ناصرخسرو دانسته اند؟
پ: کسایی
۶) این ابیات سروده کیست؟
ای آن که غمگیـنّ و سـزاواری واندر نهان، سرشک هـمی بـاری
رفت آن که رفت و آمد آنکه آمد بود آن چه بود،خیره چه غم داری!
همواره کرد خواهی گیتـی را؟ گیتی اسـت، کی پـذیرد هـمـواری
الف ـ رودکی ب ـ فرّخی ج ـ عنصری د ـ منوچهری
خود آزمایی درس پنجم
۱) موضوع کتاب «الابنیه … » چیست؟
پ: موضوع آن علم داروشناسی است.
۲) آیا تاریخی بلعمی ترجمه ی دقیق تاریخ طبری است؟ توضیح دهید:
پ- خیر –زیرا، بلعمی، اطلاعات دیگری راجع به تاریخ ایران به دست آورد و بر آن فزود و با حذف مطالبی از اصل تاریخ طبری، آن را به صورت تألیفی مستقل درآورد.
۳) چگونگی شکل گیری شاهنامه ابومنصوری را بیان کنید؟
پ: به علت غلبه روح ایران دوستی و احساس نیاز به هویتی مستقل – به ویژه در خراسان آن روز- داستانها و روایات زیادی مربوط به تاریخ گذشته ایران فراهم شد و سرانجام در سال ۳۴۶ هـ.ق به امر ابومنصور محمدبن عبدالرزاق حاکم توس، به صورت مجموعه ای مستقل به زبان فارسی درآمد و به نام شاهنامه ابومنصوری به عنوان نخستین اثر مستقل نثر فارسی در اختیار همگان قرار گرفت.
۴)چند تن از حماسه سرایان مشهور را نام ببرید؟
پ: دقیقی، فردوسی، اسدی. ۱) نخستین بار چه کسی به نظم داستانهای ملی همت گماشت؟
پ: دقیقی
خود آزمایی درس ششم
۲) مهمترین اثر دقیقی چه نام دارد؟
پ: گشتاسپ نامه
۳) دهقانان چه کسانی بودند و چه وظیفه ای داشتند؟
پ: دهقانان، طبقه ای صاحب مقام و دارای املاک و اموال بودند و می توانستند از راه درآمد ملک خود زندگی نسبتاً راحتی داشته باشند. وظیفه آنها این بود که روایات تاریخی و سرگذشت پیشینیان خود را سینه به سینه به نسلهای بعد از خود انتقال دهند.
۴) علل عمده توفیق شاهنامه در میان مردم چیست؟
پ: یکی ازعلل توفیق شاهنامه علاوه برمحتویات آن که همه عبرت و حکمت و آزادگی و آزاد اندیشی است.ایمان پاک و اخلاص و صمیمت و علاقه سراینده آن است که با اعتقاد و از روی صفای باطن در راه نظم شاهنامه قدم گذاشته و زندگی وثروت موروثی خود را وقف این کار کرده است.
۵) چرا شخصیت و شعر اسدی در زیر مجموعه ی عصر فردوسی بررسی می شود؟
پ: چون اندیشه و کار اسدی در واقع دنباله فردوسی است و آن تحولاتی که زبان فارسی بر اثر مهاجرت به سرزمینهای عراق عجم در روزگار او پیدا کرده به شعر وی راه نیافته است.
۶) در شعر اسدی کدامین حس بر دیگر احساسات غلبه دارد؟
پ: حس دینی و علاقه به مبانی اسلام.
خود آزمایی درس هفتم
۱) کدام شاعر ملک الشّعرای دربار محمود غزنوی بود؟
پ: عنصری
۲) مسمّط چگونه شعری است؟ در این نوع شعر، استادی از آن کیست؟
پ: قالب مسمّط عبارت است از چند ین بند و هر بند مرکّب از چهار تا هشت مصراع هم وزن و مقفّا که آخرین مصرع در هر بند با مصرعهای آخر بند های دیگر قافیه ای یکسان دارد. پ:قسمت دوم سؤال: منوچهری
۳) مضمون عمده شعر معزّی چیست؟
پ: مدح و توصیف است.
۴) ویژگیهای سبک فرّخی سیستانی را بیان کنید؟
پ: فرّخی در قصاید، ابتدا جلوه های طبیعت را توصیف کرده و آنگاه، به شیوه شاعران روزگار خود، به مدح سلاطین، امرا، وزرا و بزرگان عصر خویش پرداخته است.
۵) از مثنوی وامق و عذرا چند بیت باقی مانده است؟ اصل این داستان متعلّق به کدام قوم است؟
پ: حدود پانصد بیت و اصل آن داستانی یونانی است.
۶) توصیف زیر درباره کدام شاعر است؟
«در توصیف و تشبیه به ویژه در وصف مناظر طبیعت نقّاشی است که با کلک موبین خویش منظره ای را پیش دیده ما تجسّم می سازد و به الفاظ و عبارات خشک و بی روح دم مسیحا می دمد … »
پ: منوچهری، که شاعر طبیعّت معرفی شده است
. خود آزمایی درس هشتم
۱) چرا عصر ناصر خسرو را دوران طلایی فرهنگ اسلامی نامیده اند؟
پ: زیرا در آن دوران، علم و فلسفه و معارف به اوج شکفتگی رسید و دانشوران صاحب نام همچون فارابی، ابن سینا، ابوریحان، ابوعلی مسکویه و جمعیت معروف به «اخوان الصفا» پیشاهنگان فکر و فلسفه ی آن به شمار می رفتند.
۲) محتوای شعر ناصر خسرو چیست؟
پ: محتوای شعر او خرد و دین و اعتقاد و علم و جویندگی و حقیقت نگری و کمال انسانی است.
۳) ناصر خسرو در مصر به چه عنوانی دست یافت؟
پ: « محبت »
۴) «دانشنام علایی» از کیست؟
پ- از ابوعلی سینا
خود آزمایی درس نهم:
۱) اهمیت دانشنامه علایی در چیست؟
پ: اهمیت این کتاب ابتدا از آن جهت است که یک دوره کامل از فلسفه طبیعیات را به زبان فارسی شامل میشود و دوم آن که بسیاری از اصطلاحات منطقی و فلسفی را به زبان فارسی در بر می گیرد.
۲) آثار ابوریحان بیرونی، عموماً در چه زمینه هایی است؟
پ: در زمینه های طب، جغرافی، ریاضی و فلسفه است.
۳) سیاست نامه در چه موضوعی تألیف شده است؟ نام دیگر آن چیست؟ –
پ: در آیین مملکت داری تألیف شده، نام دیگر آن سیر الملوک است
خود آزمایی درس دهم
۱) موضوع کشف المحجوب چیست؟ چه کتابهای دیگری درباره این موضوع می شناسید؟
پ: موضوع کشف المحجوب، طریقت و اصول تصوف و بیان کیفت عشق به پروردگار است. پاسخ قست دوم: شرح تصوف
۲) آثار خواجه عبدالله انصاری را نام ببرید؟
پ: شهرت او به کتابها و رساله هایی است که از وی برجای مانده است. ۱- کتاب طبقات الصوفیه فارس ۲- رسائل
۳)تفسیر معروف به کمبریج چه قسمتهایی از قرآن را شامل می شود؟
پ: از تفسیر سوره مریم تا پایان قرآن مجید را شامل می شود.
۴) نثر دینی با کدام اثر شروع می شود؟
پ: با ترجمه تفسیر طبری.
خودآزمایی درس یازدهم:
۱) بیت: «هفت سالم بسود سو و دهک / پس از آنم سه سال قلع نای» از کیست و به چه مسأله ای اشاره دارد؟
پ: از مسعود سعد است و به زندان شدن او در قلعههای سو و دهک و نای اشاره دارد.
۲) تخلص انوری در آغاز چه بود؟
آیا شاعرانی را می شناسید که بیش از یک تخلص داشته اند؟ پ: انوری در آغاز شاعری «خاوری» تخلص می کرد. پ قسمت دوم سؤال: بله ـ خاقانی که در آغاز «حقایق» تخلص می کرد، فروغی بسطامی، غزل سرای معروف قرن سیزدهم که ابتدا «مسکین» تخلص میکرد.
۳) شهرت مسعود سعد در چیست؟
پ: شهرت او به حبسیات اوست.
۴) بیشترین شهرت انوری چیست؟
پ: در قصاید
خودآزمایی درس دوازدهم
۱) عمده شهرت جمال الدین عبدالرزاق به سبب سرودن کدام شعر است؟ موضوع آن چیست؟
پ: شهرت او به ترکیب بند مشهوری است با مطلع: ای ار بر سدره شاهراهت/وای قبه عرش تکیه گاهت
موضوع آن در ستایش پیامبر گرامی اسلامی است.
۲) «خلاّق المعانی» یعنی چه؟ چه کسی و چرا بدین لقب نامیده شده است؟
پ: خلاق المعانی یعنی کسی که به خلق معانی تازه می پردازد. پ قسمت دوم: کمال الدین اصفهانی چون وی در خلق و آفرینش معانی تازه دستی توانا داشته، بدین لقب نامیده شده است.
۳) عصر و دوره ی کمال الدین اسماعیل مصادف با چه واقعه ای است؟ سرانجام وی چه بود؟
پ: مصادف با دوره پرآشوب حمله مغول است. سرانجام وی به دست مغولان در سال ۶۳۵ هجری به قتل رسید.
بخش دوم۱۳-۲۰
خودآزمایی درس سیزدهم
۱) اساسی ترین اندیشه های صوفیانه عین القضات را در چه آثاری میتوان جست و جو کرد؟
پ: در رساله های یزدان شناخت و تمهیدات.
۲) اندیشه های شیخ اشراق بیشتر از چه مایه می گرفت؟
پ: از تفکر ایرانی و حکمت خسروانی۱ مایه می گرفت.
۳) اسرارالتوحید اثر کیست؟ چند باب دارد و موضوع آن چیست؟
پ: اثر محمدبن منور ـ سه باب دارد ـ موضوع آن درباره گفتار و رفتار و حالات شیخ ابو سعید ابو الخیر عارف برجسته قرن پنجم است
خودآزمایی درس چهاردهم:
۱) ترجمان البلاغه ازکیست و در چه زمینه ای نوشته شده است؟
پ: از دانشمندی ادب شناس به ناممحمدبن عمر رادویانی و در زمینه علم بلاغت نوشته شده است.
۲) اصل کتاب مرزباننامه به چه زبانی است و تألیف کیست؟
پ: به زبان طبری و تألیف مرزبان بنرستم.
۳) نام دیگر چهار مقاله و موضوع آن چیست؟
پ: نام دیگر آن مجمع النوادر است وموضوع آن چهار گفتار یا مقاله درباره دبیران و شاعران و منجمان و طبیبان است.
۴) گلستان شامل چه قسمتهایی است؟
پ: گلستان شامل یک مقدمه و هشت باب است.به این ترتیب: درسیرت پادشاهان، دراخلاق درویشان ،درفضیلت قناعت، درفواید خاموشی، درعشق وجوانی، درضعف وپیری، درتأثیرتربیت وآداب صحبت.
خودآزمایی درس پانزدهم
۱) سنایی در قصاید وغزلیات، بیشتر متوجه چه مضامینی است؟
پ: در قصاید به زهد و حکمت و مضامیناخلاقی توجه دارد و در غزل به مضمونهای عرفانی و الهامات ناشی از عشق واقعی به مبدأهستی توجه دارد.
۲) چرا برخی تصورکرده اند، سنایی گرایش شیعی دارد؟
پ: زیرا در پاره ای از قطعات او، چنان شیفته و دل باخته اهل بیت و فضایل ائمه دین است. که همین امر سبب شده است که برخی وی را در زمره شاعران و مؤلفان شیعه قلمداد کنند.
۳) در شعر عصر مولوی،پیشگامی از آن کیست؟
پ: سنایی
۴) رباعی یا ترانه بیشتر چه کاربردی دارد؟
پ: مخصوص اندیشه های کوتاه و عمیق وتأملات فلسفی است و معمولاً در آن تکیه یا اصل معنا در مصراع چهارم است.
۵) پایه اصلیاندیشه های خیامی، تأمل در چیست؟
پ: تأمل در فلسفه است که پایه اصلیآن بر شک و حیرت است.
خوآزمایی درس شانزدهم
۱) چرا خاقانی را «شاعر صبح» نامیده اند؟
پ: چون در توصیف جلوه های طبیعت، به صبح و طلوع آفتاب علاقه بیشتری دارد، به گونه ای که کمتر قصیده یا قطعه یا غزلی است که با اشاره به صبح و توصیف آن آغاز نشده باشد. مثال:
آمد نفس صبح و پیامت نرسانید بوی تو نیاورد و پیامت نرسانید
۲) خاقانی در سبک بیان، بیشتر متأثر از کیست؟
پ: سنایی
۳) خاقانی و مسعودسعد، در کدام نوع ادبی سروده های مشابه دارند؟
پ: حبسیات
۴) پنج گنج نظامی در چه قالبی سروده شده؟
پ:در قالب مثنوی اما در پنج وزن گوناگون سروده شده .
۵) چه تفاوت عمده ای در کار نظامی هست که وی را از دیگر معاصران ممتاز می کند؟ پ: نظامی برای خود سبک و روشی جداگانه دارد و با توجه به مضمونهای اخلاقی و اندرزی تکیه گاه تازه ای برای شعر فارسی ایجاد کرد و همچنین کلام او به استواری لفظ و دقت معنی و موسیقی ممتار آراسته است، مجموعه این عوامل وی را از دیگر معاصران ممتاز می کند.
۶) چه کسانی از نظامی تقلید کرده اند؟ کدام یک موفق بوده اند؟
پ: بسیاری از شاعران به سرودن داستانهایی همانند منظومه های نظامی روی آوردند و بازار تقلید از نظامی روبه گرمی نهاد مانند: خواجوی کرمانی، امیر خسرو دهلوی، جامی و …. که از این میان « خمسه امیر خسرو دهلوی » تقریباً موفقترین آنها به شمار می آید.
۳) امیر خسرو دهلویبیشتر از کدام شاعر متأثر است؟
پ: نظامی
۴) آثار امیرخسرو دهلوی را معرفی کنید. درباره ابتکار یا اقتباس و تقلید وی بحث کنید:پ:آثار او شامل: ۱- دیوان ۲- خمسه که شامل پنج کتاب: مطلع الانوار، شیرین و خسرو،مجنون و لیلی، آیینه اسکندری، هشت بهشت است ۳- مثنوی خضرخان و دَوَلرانی. عموماًاو شاعر مبتکری نیست و در شعر به شیوه پیشینیان نظر داشت و در خمسه از نظامی تقلیدکرده و میزان ابتکار او در داستانها از حد همان نامهایی که برای کتابهایش برگزیده،فراتر نمی رود.
خودآزمایی درس هیجدهم:
۱) چرا سعدی رافرمانروای ملک سخن می دانیم؟
پ: به اعتبار استادی مسلم او در شعر ونثر و خلق آثاری شگرف مانند گلستان و بوستان این شاعر و نویسنده را فرمانروای ملکسخن می دانیم.
۲) در مورد تخلص سعدیچه می دانید؟
پ: بنا بر قول مشهور باید از نامسعدبن ابی بکر، اتابک سلغُری، زمان خود گرفته باشد یا به علت انتساب اجدادش بهقبیله بنی سعد. از قبایل مشهور عصر پیامبر، این نام در واقع نام خانوادگی او بودهاست. خودآزمایی درس بیستم
۱) رنسانس چه بود، از چه زمانی آغاز شد و تا کی ادامه داشت؟
پ: رنسانس نوعی بازگشت به دوران ادب و هنر گذشته است که از ایتالیا آغاز شد اما کم کم سراسر اروپا را در خود شناور کرد. از آخر قرن چهاردهم شروع شد و تا نیمه قرن بیستم میلادی (۱۹۵۹) ادامه داشت.
۲) کدام شهر ایتالیا را مهد و روح رنسانس دانسته اند؟
پ: فلورانس
۳) کمدی الهی دانته، را با کدام اثر عربی، شاعر و فیلسوف عرب می توان مقایسه کرد؟ پ: با کتاب الغفران (آمرزش)
۴)دکامرون چیست؟
پ: اثر بوکاچیو، قصه پرداز ایتالیایی است که شامل مجموعه ای از داستانهای کوتاه است که بوکاچیو در آنـها از جامعه روزگار خود انتقاد می کند.
۵)مهمترین رخداد جهان که دستاورد آزاد اندیشی فلورانسیها و سپس اومانیستهای عصر رنسانس است، چیست؟
خودآزمایی درس نوزدهم
۱) کتاب مشهور ارسطو درباره شعر چه نام دارد؟
پ: بوطیقا
۲) قدیمی ترین آثار ادبی مشهوری که از یونان باستان برجای مانه است، چه نام دارد؟
۳) آشیل، سوفوکل و اوریپید در چه شاخه ای از هنر مشهور بودند؟
پ: درنمایش نامه نویسی
۴)سرآینده دو حماسه ایلیاد و اودیسه کیست و در چه زمانی می زیسته است؟
پ: هومر سرآینده آنهاست و در ده قرن پیش از میللاد مسیح می زیسته است.—
خودآزمایی درس بیستم
۱) رنسانس چه بود، از چه زمانی آغاز شد و تا کی ادامه داشت؟
پ: رنسانس نوعی بازگشت به دوران ادب و هنر گذشته است که از ایتالیا آغاز شد اما کم کم سراسر اروپا را در خود شناور کرد. از آخر قرن چهاردهم شروع شد و تا نیمه قرن بیستم میلادی (۱۹۵۹) ادامه داشت.
۲) کدام شهر ایتالیا را مهد و روح رنسانس دانسته اند؟
پ: فلورانس
۳) کمدی الهی دانته، را با کدام اثر عربی، شاعر و فیلسوف عرب می توان مقایسه کرد؟ پ: با کتاب الغفران (آمرزش)
۴)دکامرون چیست؟
پ: اثر بوکاچیو، قصه پرداز ایتالیایی است که شامل مجموعه ای از داستانهای کوتاه است که بوکاچیو در آنـها از جامعه روزگار خود انتقاد می کند.
۵)مهمترین رخداد جهان که دستاورد آزاد اندیشی فلورانسیها و سپس اومانیستهای عصر رنسانس است، چیست؟
پ: انقلاب صنعتی
موید و پیروز باشید.
هدف از این وبلاگ: آموزش زبان وادبیات فارسی متوسطه برای دانش اموزان عزیزم و تذکار این مطالب جهت همکاران ارجمندم. «فارسی را پاس می داریم ،زیرا گفته اند/قدر زر،زرگر شناسد،قدر گوهر،گوهری»