- سؤال دانش‌آموز: با سلام خدمت دکتر سبطی !!! آقای دکتر با تشکر از این که امکان دسترسی بهتون رو برامون این‌جا ایجاد کردین سؤالاتمو می‌پرسم!

1- پشتوانه مشتق است؟ یا ساده؟؟!!

2- وقتی ترکیبی (مثل همه‌ی موارد) رو برای پیداکردن صفت و مضاف الیه بهمون میدن همه رو صفت پیشین حساب میکنیم یا خیر ؟!!!

چون معلمان مدارس در این چند سال به ما می‌گفتند که اگر همه همراه با نقش نمای اضافه مورد استفاده قرار گیرد دیگر صفت پیشین نیست و کلمه ی بعدی مضاف ا. است!

اما در آزمون قلم‌چی هفته‌ی گذشته خلاف این مسئله بود و هم‌چنین در سؤال 10 خارج از کشور 88 تعداد صفات به‌گونه‌ای در جواب اعلام‌شده که انگار در ترکیب همه‌ی نزدیکانش همه صفت پیشین است!!!

3. آیا در بیت «تا خود نشوی شانه به زلفش نزنی چنگ / انگشت کسی کارگشای دگری نیست» «شانه» ایهام دارد؟!

پاسخ استاد:

درود بر شما

1- ساده است.

2- در آزمون سراسري «همه» حتي اگر با كسره با واژه‌ي بعدي مرتبط‌شده‌باشد، صفت پيشين شمرده‌مي‌شود.

3- ايهام تنهاسب دارد:

1- شانه و كتف كه موها بر روي آن مي‌ريزند، به ذهن خطور مي‌كند اما قابل‌جاگذاري در بيت نيست.

2- شانه‌ي مو، كه قابل‌جاگذاري است.

2- سؤال دانش‌آموز: سلام من امسال یک بار هم متن کتاب های ادبیات 2 و 3 و زبان فارسی 3 رو نخوندم اما کل کلمات و تاریخ ادبیات سه سال و کل کتاب قرابت دکتر سبطی و بخش‌های تکواج و واج و اجزای جمله ساده‌ی همین انتشارات رو خوندم. اگر امکان‌داره می‌خواستم از دکتر سبطی بپرسم تو این یک هفته‌ی باقی‌مانده کدوم قسمت زبان فارسی یا کتاب املا یا درامدها رو بخونم؟ (سيمين پارسايي (تيرماه 89))

پاسخ استاد:

- كل قسمت املا + تست‌هاي املا + كل قسمت معناي واژه‌ها (اگر به تست‌هاي اين قسمت نرسيديد خيلي مهم نيست.)

- بخش ساختمان واژه‌ها از جلد دوم كتاب زبان فارسي

- درآمد ادبيات غنايي، تعليمي از پيش 1 و درآمدهاي فصل‌هاي 6، 7، 8 و 9 پيش 2 + اَعلام كتاب دوم و سوم

3- سؤال دانش‌ز: با عرض سلام و تشکر دو سؤال از شما داشتم: اول این که با توجه به یک تکواژ شمرده‌شدن لغات،آیا جمع‌های مونث سالم دیگر مانند کلمات و ... هم یک تک واژاند؟ دوم این که در سؤال 16 کنکور سراسری خارج 88 در بیت اول عبارت «قوت روان» دارای ایهام نمی‌باشد؟ (مثلا به معانی غذای روح و غذای دائمی) در ضمن کتاب‌های املا و لغت و تناسب مفهومی عالی بودند. خیلی ممنون! (آراد تجميررياحي (تيرماه 89))

پاسخ استاد:

- بله واژه‌هايي مانند كلمات، آيات، شكايات و ... را يك تكواژ به‌شمار بياوريد.

- «روان» دو معنا دارد: 1- روح و جان 2- جاري (معناي دائمي نمي‌دهد.)

4- سؤال دانش‌آموز: سلام دکتر سبطی. يك سؤال راجع به لغت داشتم :معنی هایی که کتاب نوشته مجازا، تو کنکور اگه فقط اونو بنویسن نباید غلط حساب کنیم؟ و یکی دیگه این که حروف ربط را جزو جمله وابسته حساب می‌کنیم؟ برای شمارش تکواژ واژه. خیلی خیلی ممنون! (يكتا رحيمي (تيرماه 89))

پاسخ استاد:

- معناي مجازي ذكرشده در كتاب را بهتر است به‌عنوان معناي واژه، درست به‌حساب آوريد.

- نه، حرف ربط را جزء جمله‌ي وابسته به‌حساب نياوريد.

5- سؤال دانش‌آموز: با عرض سلام خدمت شما و تشکر بخاطر زحمات بی دریغتان. برای ادبیات دانشگاه ازاد چه چیزی بخوانم؟ (زهرا سليمي (تيرماه 89))

پاسخ استاد: مطالعه‌ي توضيحات آخر درس‌ها، واژه‌نامه‌ي پايان كتاب‌ها و تاريخ ادبيات كتاب‌هاي ادبيات دوم، سوم و پيش‌دانشگاهي سودمند است. هم‌چنين به تست‌هاي ادبيات هر 5 گروه آزمايشي در آزمون سراسري 89 نگاهي بيندازيد.

پيروز و پاينده باشيد!

6- سؤال دانش‌آموز: با عرض سلام و خسته نباشيد!

1- براي زبان فارسي كدام‌يك از كتاب‌هاي زير بهتر است، كتاب زبان فارسي شما در انتشارات مبتكران (راهبردهاي ياددهي- يادگيري) يا كتاب زبان فارسي شما در انتشارات دريافت؟

2- آيا شما در انتشارات دريافت هم كتاب‌هاي تست ادبيات 2 و ادبيات 3 و ادبيات پيش تأليف كرده‌ايد چون من در اين فروشگاه اينترنتي اين كتاب‌ها را ديدم ولي اومدم تو سايتتون اصلاً كتابي با اين محتوا و عنوان وجود نداشت. راستي اگه انتشارات دريافت كتاب تست ادبيات و زبان فارسي تأليف نكرده آيا اون كتاب تست‌هاي شما توسط انتشارات مبتكران هنوز چاپ ميشن؟ مثلاً چاپ 89 داره؟ (سجاد (مردادماه 89))

پاسخ استاد:

1- كتاب «زبان فارسي، راهبردهاي ياددهي- يادگيري» به آموزش عميق‌تر مباحث دستوري مطرح‌شده در كتاب‌هاي زبان فارسي سه سال دبيرستان مي‌پردازد و داراي تمرين‌هاي بسيار پرشمار و گوناگوني است كه مي‌توان بسياري از آن‌ها را يك تستِ بدون گزينه درنظرگرفت، اما به‌ظاهر در اين كتاب از تست خبري نيست، بنابراين خواندن اين كتاب را در درجه‌ي اول به دانش‌آموزان سال سوم دبيرستان و هم‌چنين هم‌كاران محترم توصيه مي‌كنم گرچه براي دانش‌آموزان كنكوري هم مي‌تواند بسيار مفيد باشد؛ اما دو جلد كتاب زبان فارسي نشر دريافت كاملاً با رويكرد كنكوري نوشته‌شده‌است و خواندن آن براي داوطلباني كه گرفتار تنگناي زماني هستند مناسب‌تر است. در اين دو جلد كتاب آموزشي تحليلي همه‌ي نكته‌ها و مفاهيم به‌همراه تست‌هاي تأليفي و ابتكاري (و هم‌چنين برگزيده‌ي تست‌هاي كنكور) در كنار هم جمع شده‌است.

2- كتاب‌هاي پرسش چهارگزينه‌اي ادبيات 2، ادبيات 3 و ادبيات پيش‌دانشگاهي كه در انتشارات انديشه‌سازان به چاپ مي‌رسيد، از سوي مدير مسئول اين انتشارات به انتشارات مبتكران و هيچ انتشارات ديگري واگذار نشد و به‌همين‌دليل متأسفانه ديگر در دسترس شما دانش‌آموزان عزيز نيست با اين حال سعي كرده‌ام در كتاب‌هاي نشر دريافت تعداد بسياري تست تأليفي بگنجانم كه مطمئناً نسبت به تست‌هاي طراحي‌شده در آن كتاب‌هايم به‌روزتر و مناسب‌تر هستند.

7- سؤال دانش‌آموز: با عرض سلام، این بخش‌های جدیدی که به منوی سایت اضافه‌کردین عالیه!!!!. یه سؤال داشتم، آقای دکتر سبطی این تابستان کتاب جدیدی تألیف نمی‌کنند مثل آرایه‌های ادبی، تاریخ ادبیات، آموزش و تست ادبیات 2 و 3 و پیش. با تشکر ویژه از شما (مهدي ن. (مردادماه 89))

پاسخ استاد:

به اميد خدا تا عيد نوروز كتاب جمع‌بندي ادبيات آماده مي‌ شود كه مي‌تواند خيلي به كارتان بيايد. البته به‌شرطي‌كه تا آن زمان كتاب‌هاي تناسب مفهومي و زبان فارسي نشر دريافت را يك‌بار خوانده‌باشيد. خواندن كتاب املا و لغت را مي‌توانيد به بعد از نوروز هم موكول كنيد.

پايدار باشيد!

8- سؤال دانش‌آموز: سلام به نشر دریافت، سلام به کتاب‌های نشر دریافت و سلام به مولفین نشر دریافت!

سؤالم از آقاي دکتر هامون سبطي است. می‌خواستم بپرسم آیا کتابی برای آرایه‌های ادبی برای دانش‌آموزان ریاضی و تجربی تألیف نمی‌کنند؟ اگر هم فرصت این کار را ندارند میشه یه کتاب خوب در این مورد معرفی کنند تا سؤالات آرایه کنکور رو صد بزنیم؟ (وحيد پ. (مردادماه 89))

پاسخ استاد:

سلام آقا وحيد، در كتاب جمع‌بندي ادبيات كه مشغول نوشتن آن هستم و به اميد خدا بعد از تعطيلات نوروز در دسترس شما خواهدبود، به‌طور نسبتاً گسترده‌اي به آرايه‌هاي ادبي پرداخته‌ام. البته جاي خالي يك كتاب پايه‌اي آموزش آرايه‌هاي ادبي را كاملاً احساس مي‌كنم و نوشتن آن را وظيفه‌ي خودم مي‌دانم. اما مطمئناً آن كتاب امسال به‌دست شما نخواهدرسيد. بنابراين تا منتشرشدن كتاب جمع‌بندي، مي‌توانيد از جزوه‌هاي كلاسي معلمان و دبيران محترم مدارس و هم‌چنين كتاب آرايه‌هاي ادبي سال سوم علوم انساني (كتاب درسي وزارت آموزش و پرورش) استفاده كنيد. البته در اين كتاب به آرايه‌هايي مانند ترصيع يا تصدير برمي‌خوريد كه مربوط به شما نيست و نيازي به مطالعه‌ي آن‌ها نداريد. بقيه‌ي مطالب اين كتاب براي دانش‌آموزان غيرعلوم انساني نيز بسيار سودمند است.

9- سؤال دانش‌آموز: سلام آقاي دکتر سبطی! دو سؤال از جلد دوم کتاب زبان فارسی داشتم:

1- در صفحه‌ي 85 آیا جدا نوشتن «چقدر» در نقش مفعول و ضمیر پرسشی دلیل خاصی دارد؟

2- صفحه 45 سؤال 35 تکلیف ما برای پاسخ‌دادن به این نوع سؤال‌ها چیست؟ (نارين خ. (مردادماه 89))

پاسخ استاد:

1- خير، «چقدر» را مي‌توان به شكل «چه‌قدر» نيز نوشت هم‌چنان‌كه «چگونه» را گاهي «چه‌گونه» مي‌نويسند. در كل، هيچ‌گاه نقش دستوري يك واژه، تأثيري بر رسم‌الخط آن ندارد.

2- براي پاسخ‌دادن به سؤال‌هاي آزمون سراسري اين فرضِ غلط را درست به‌حساب آوريد كه «شدن» يا جمله‌ي دوجزئي مي‌سازد و يا جمله‌ي سه‌جزئي با مسند.

10- سؤال دانش‌آموز: سلام و عرض ادب خدمت دکتر سبطی عزیز. امیدوارم حالتون خوب باشه. من سال 90 کنکور دارم می‌خواستم بدونم اگه کتاب زبان فارسی نشر دریافتتون رو بگیرم و کامل بخونم و بفهممش میتونم تمام سوالای زبان فارسی کنکور رو جواب بدم؟ چون میخوام بخونم برای رتبه‌ی 2رقمی و باید حتما کنکور 90 قبول شم این سوال رو پرسیدم. راستی کتاب قرابت معنایی و املا و واژگانتون رو دارم من تمام کتابای بازار رو دیدم و انصافاً بهترین کتاب تو بازار کتاب شما بود و از خوندنش لذت می‌برم. امیدوارم کتاب‌های دیگه تون هم به همین خوبی باشه. پیشاپیش از راهنماییتون ممنونم. (محسن (شهريورماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! راستش هيچ نويسنده‌اي نمي‌تواند صددرصد تضمين كند كه با خواندن كتابش همه‌ي خوانندگان مي‌توانند به تمام تست‌هاي مربوط به مباحث آن كتاب درست پاسخ دهند؛ به‌ويژه در برخي درس‌ها مانند زبان فارسي كه پيچيدگي و دشواري آن بيش از درس‌هاي ديگر است. هم‌چنين گاهي طرح تست‌هاي غيراستاندارد و حتي نادرست از اين مبحث در آزمون سراسري، رسيدن به اين هدف را غيرممكن مي‌كند، اما مي‌توانم در پاسخ شما بگويم كه تمام سعي من در اين دو جلد كتاب اخيرم در نشر دريافت اين بوده‌است كه دانش‌آموزان كوشا و بااستعداد را در اين درس به جايي برسانم كه بتوانند از عهده‌ي پاسخ‌گفتن به تمام تست‌هاي آزمون سراسري برآيند. به تست‌هاي ابتكاري و مباحثي از كتاب درسي كه هنوز در آزمون سراسري به آن‌ها پرداخته‌نشده‌است اما قابليت طرح سؤال از آن‌ها وجوددارد نيز توجه خاصي كرده‌ام (مانند همين مبحث شيوه‌ي «بلاغي» و شيوه‌ي «عادي» كه در جلد دوم اين مجموعه آموزش داده‌شده‌است و در آزمون سراسري 89 براي اولين‌بار از اين مبحث سؤال طرح‌شد آن‌هم در همه‌ي گروه‌هاي آزمايشي!)؛ بنابراين شما با مطالعه‌ي اين كتاب و همان‌طوركه گفتيد صرف وقت و انرژي براي فهم درست و دقيق آن، مي‌توانيد مطمئن باشيد كه از اغلب رقيبان خود در اين درس توانمندتر و موفق‌تر خواهيدبود و همين ميزان از توانايي براي رسيدن به بهترين نتيجه‌ها در همه‌ي درس‌هاي آزمون سراسري كافي است.

به اميد شنيدن خبر پيروزي شما هستم!

11- سؤال دانش‌آموز: خسته نباشید! آقای دکتر سبطی می‌خواستم بدونم کتاب زبان فارسی جلد 1 نشر دریافت چاپ 89 هم داره یا 89 چاپ می‌کنید؟ اگه جلد 1 چاپ 89 داره چاپ 89 با 88 فرقی می‌کنه؟ منطورم اینه که چاپ 89 ویرایش می‌شه؟ اگه ویرایش نمی‌شه چاپ 88 رو بگیریم؟ ممنونم! (محسن (شهريورماه 89))

پاسخ استاد: درود برشما دوست خوب، اين كتاب تا 2ماه ديگه ويرايش‌شده وارد بازار مي‌شه اما تغييراتش آن‌قدر زياد نيست كه ارزش اين رو داشته‌باشه كه شما تا 2ماه ديگه زبان فارسي نخونيد. حالا تصميم درست رو خودتون بر اساس برنامه‌ و منابع درسي تون بگيريد.

پيروز باشيد!

12- سؤال دانش‌آموز: سلام! دانش‌آموز سال دوم مي‌تواند از كتاب قرابت معنايي و زبان فارسي دكتر سبطي استفاده كند؟ با چه روشي؟

پاسخ استاد: درود بر شما! كتاب تناسب مفهومي، حتي براي دانش‌آموزان سال اول دبيرستان نيز كاملاً مناسب و سودمند است. به‌طوركلي هرچه دانش‌آموزان زودتر با اين كتاب آشنا شوند، مشكلاتشان در درس ادبيات زودتر برطرف خواهدشد و نسبت به ادبيات زيباي سرزمينمان ديدي درست‌تر و واقعي‌تر پيدا خواهندكرد. اما كتاب زبان فارسي نشر دريافت بيش‌تر مناسب دانش‌آموزان داوطلب آزمون سراسري است. براي دانش‌آموزان سال دوم و سوم دبيرستان، كتاب «زبان فارسي- راهبردهاي ياددهي و يادگيري، انتشارات مبتكران» مناسب‌تر است. مطمئناً آزمون سراسري براي شما كه از حالا به فكر يادگيري عميق مباحث درسي هستيد يك گردش علمي به‌حساب خواهدآمد!

پيروز باشيد!

13- سؤال دانش‌آموز: با سلام خدمت آقای سبطی. من تعریف آرایه‌های ایهام و مجاز را بلدم ولی اصلاً نمی‌توانم آن‌ها را در بیت‌ها پیداکنم. از شما راهنمایی می‌خواستم درضمن من می‌خواستم بدانم آیا با خواندن کتاب املای شما می‌شود به تست‌های املای 89 جواب داد چون من همیشه تعداد غلط‌های املایی را کم و زیاد پیدا می‌کنم و می‌خواهم دو تست املا را نزنم و روی بخش‌های دیگر ادبیات سرمایه‌گذاری کنم! (كيوان (مهرماه 89))

پاسخ استاد: سلام آقا كيوان! واقعيت اين است كه براي تشخيص آرايه‌ها در بيت‌ها و عبارت‌ها، دانستن تعريف‌هاي سنتي آرايه كه در اغلب كتاب‌ها و كلاس‌ها و ... بر آن‌ها پافشاري مي‌شود، چندان راه‌گشا نيست. متأسفانه كتاب ساده‌فهم و كاملي در اين زمينه براي كمك به دانش‌آموزان و داوطلبان كنكور هنوز نوشته‌نشده‌است. اما اين چند راه‌حل را به شما پيشنهاد مي‌كنم:

1- حتماً كتاب تناسب مفهومي را به‌طور كامل بخوانيد تا در گام اولِ تشخيص آرايه‌ها، يعني خواندن و معناكردن بيت‌ها مشكل خاصي نداشته‌باشيد.

2- اگر دست‌رسي داشتيد، فصل آخر كتاب‌هاي «پرسش‌هاي چهارگزينه‌اي ادبيات پيش‌دانشگاهي 1» يا «پرسش‌هاي چهارگزينه‌اي ادبيات سال سوم دبيرستان«، «انتشارات انديشه‌سازان» را مطالعه كنيد. من در آن‌جا درس‌نامه‌ي نسبتاً خوبي از آرايه‌ها فراهم كرده‌ام كه مي‌تواند تا حد زيادي كمك‌كننده باشد.

3- اگر به اين كتاب‌ها دست‌رسي نداريد از كتاب «آرايه‌هاي ادبي سال سوم علوم انساني» (كتاب درسي مدارس) استفاده كنيد و تمرين‌هايش را نيز حتماً حل كنيد.

4- نكات عملي‌تر و ظريف‌تر را در كتاب جمع‌بندي ادبيات كه بعد از نوروز چاپ خواهدشد، مطالعه كنيد.

كتاب املا، كتاب كاملي است كه هر دانش‌آموز درس‌خوان با مطالعه‌ي آن مي‌تواند از عهده‌ي پاسخ‌گفتن به تست‌هاي به‌ظاهر رعب‌انگيز املاي آزمون سراسري برآيد.

به‌خودتان اميدوار باشيد!

14- سؤال دانش‌آموز: سلام و درود بر بزرگ مرد عرصه علم و فرهنگ، استاد سبطی عزیز و قدردانی از آقای شریف خطیبی به‌خاطر مشاوره خوبشون. آقای سبطی یه مشکل بزرگ!! درس ادبیات رو چه‌طور نت‌برداری کنیم، به‌خصوص قسمت اعلام و تاریخ‌ادبیات‌ها. البته من چون کتاب‌های اندیشه‌سازان (شیمی مهندس بازرگان و فیزیک دکتر کمانگر) رو دارم اواخر کتاب اون قسمت راه خلاصه‌برداری رو خوندم و تاحدودی با نت‌برداری آشنا هستم! (مهيار ن. (مهرماه 89))

پاسخ استاد: سلام دوست خوب! از ابراز لطف اغراق‌آميزتان سپاس‌گزارم؛ اما به‌خاطر داشته‌باشيم كه معمولاً همين عنوان‌سازي‌هاي از سر لطف، آغاز درافتادن به سراشيب غرور در كساني مي‌شود كه دارند به وظيفه‌شان عمل مي‌كنند و اصولاً نبايد به‌خاطر انجام‌وظيفه كسي به خودش مغرور شود و ... . بگذريم و برسيم به پاسخ سؤال شما دوست عزيز. خوب دقت كنيد، نُت‌برداري از مطالب تاريخ‌ادبيات كتاب‌هاي درسي كار عاقلانه‌اي نيست؛ چون چشم شما در طول سال‌هاي تحصيلي به صفحات كتاب درسي‌تان عادت كرده‌است؛ درواقع برخي از مطالب تاريخ‌ادبيات در طول يك سال سروكله‌زدن با يك كتاب درسي در حافظه‌ي بينايي شما به‌صورت خودكار جاي مي‌گيرد و تثبيت مي‌شود؛ بنابراين نبايد با نت‌برداري از تاريخ‌ادبيات و منتقل‌كردن اين مطالب بر روي صفحاتي جديد، حافظه‌ي بينايي چند سال تحصيلي‌تان را پاك كنيد! اين موضوع در مورد تمام مطالب حفظي صادقي است. سفارش من اين است كه نكات مهم و فرّار تاريخ‌ادبيات كتاب درسي‌تان را در همان صفحات كتاب درسي با رنگ‌هاي مختلف نشانه‌گذاري كنيد و با تكرار و تمرين آن‌قدر به اين صفحه‌ها و نكته‌ها نگاه كنيد كه آرام‌آرام همه‌ي آن‌ها در حافظه‌ي بينايي شما نقش ببندد. يادتان باشد كه حافظه‌ي بينايي، قوي‌ترين بخش از حافظه‌ي مغز است. فقط مي‌ماند برخي از نكته‌هاي گنگ، تعدادي نكات مربوط به‌هم پراكنده در ميان كتاب درسي، برخي شباهت‌هاي ظاهري اسم‌ها و ... كه نياز به يك بررسي كلي تمام مطالب تاريخ‌ادبياتي هر سه كتاب دارد كه مي‌توانيد آن را به من بسپاريد! در كتاب جمع‌بندي تاريخ‌ادبيات اين نكته‌هاي ريز و درشتِ دور از چشم را به شما معرفي خواهم‌كرد.

پرتلاش و پيروز باشيد!

15- سؤال دانش‌آموز: با عرض سلام خدمت همه‌ي آن‌هایی که لذت «دریافتن» رو با هیچ‌چیز دیگه‌ای عوض نمی‌کنن و هم‌چنین آقای دکتر سبطی. من دانش‌آموز پیش‌دانشگاهی هستم و امسال با کتابای زبان فارسی و تناسب مفهومي شما آشنا شدم. من تاحالا- بی‌شوخی- هیچ‌وقت این‌قدر از خوندن زبان فارسی لذت نبرده‌بودم و این‌قدر خوب درکش نکرده‌بودم. وقتی پای این کتاب می‌شینم غرق خوندنش می‌شم و گذر زمان رو احساس نمی‌کنم. یه سؤالی از شما داشتم و اون اینه‌که برای این‌که تو کنکور در درس ادبیات فارسی به درصد بالای 90 برسم، چه کارهایی لازمه انجام بدم و این‌که شما میگین نباید واسه تاریخ ادبیات‌ها خلاصه‌نویسی کنیم، من خودم بخش‌هایی از اعلام آخر کتاب که مرتبط با یه درس خاصه رو هم تو کاغذ کنارش می‌نویسم و با اون درس مطالعه‌ش می‌کنم. می‌خواستم ببینم آیا این کار هم نادرسته و من باید اعلام رو جداگانه بخونم یا نه. ممنون از لطفتون. (شادی ص. (مهرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! خوشحالم كه اين كتاب‌ها توانسته شما را با زبان زيباي كشورمان آشتي دهد و لذت دريافتن را در شما زنده كند و اميدوارم كه در راه آموختن و دريافتن هميشه پايدار و اميدوار باشيد. به‌ويژه بعد از آزمون سراسري!

اما پاسخ به دو پرسش شما:

1- براي رسيدن به درصد بالاي 90 در درس ادبيات قدري آشنايي قبلي با ادبيات فارسي و به زبان خودماني «اهل ادبيات بودن» لازم است. اما با خواندن دقيق و عميق و دست‌كم 2 بار دوره‌ي كتاب‌هاي تناسب مفهومي، زبان فارسي و املا و لغت (نشر دريافت) مي‌توانيد مطمئن باشيد كه از اغلب رقيبانتان چندين گام جلوتر خواهيدبود. حتماً بخش مشاوره (خشت اول) را با دقت بخوانيد و به آن عمل كنيد. با كم‌تر از هفته‌اي هفت ساعت مطالعه‌ي ادبيات، رسيدن به درصد بالاي 80 بسيار بعيد است مگر آ‌ن‌كه از شاعران و اديبان آينده‌ي ايران باشيد!

2- اين كار شما سودمند هم هست. نكته‌ي اصلي اين است كه اگر در سال‌هاي گذشته تاريخ ادبيات را از صفحات كتاب درسي خودتان خوانده‌ايد، امسال هم همان صفحات را دوره كنيد و مطالب آن‌ها را به‌جاي ديگري منتقل نكنيد. اما از آن‌جاكه اغلب دانش‌آموزان، اعلام سال دوم و سوم را در دوره‌ي پيش‌دانشگاهي مي‌خوانند؛ بنابراين چشمشان در سال‌هاي گذشته به آن صفحه‌ها عادت ندارد و مي‌توانند مطالب اعلام را خلاصه‌نويسي كرده و از همان ابتدا خلاصه‌هاي خود را مطالعه كنند. اما اگر احياناً شما در سال‌هاي گذشته از روي كتاب درسي، اعلام هم خوانده‌ايد، بهتر است از روي همان صفحات آشناي كتاب، اعلام را دوره كنيد.

شادي‌تان روزافرون!

16- سؤال دانش‌آموز: سلام و خسته نباشید میگم به همه‌ی دست‌اندرکاران نشر دریافت و دکتر سبطی با این کتاب عالیه‌ی زبان‌فارسیشون!!! من دانش‌آموز پیش‌دانشگاهی رشته‌ي تجربی هستم و این کتاب زبان فارسیتون رو از تابستون شروع کردم و الان 2 جلدش تمام‌شده ولی برای مرورش نمی‌دونم باید چیکار کنم؟ همون قسمت‌های کادربندی‌شده کافی هستند؟ در مورد کتاب ادبیاتی که تازه قراربود منتشر کنید خواستم بپرسم منتشرشده یا نه؟ (کتابی به‌غیر از املا و تناسب معنایی) از راهنمایی‌های سازنده‌تان ممنون می‌شوم. (صبا ا. (مهرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! نوع تدريس زبان فارسي در كلاس درس، اغلب به‌گونه‌اي است كه دانش‌آموزان ما را از زبان مادري‌شان گريزان مي‌كند! واقعاً از شنيدن اين خبرها كه شما با خواندن اين دو جلد كتاب اين احساس نامطلوب را نسبت به اين درس تجربه نمي‌كنيد و حتي شايد به آن علاقه‌مند نيز مي‌شويد، به من انرژي مي‌دهيد و سر ذوق مي‌آورد! در پاسخ به پرسش اولتان بايد بگويم كه دوره‌ي همان قسمت‌هاي كادربندي‌شده به‌علاوه‌ي تست‌ها مي‌تواند كافي باشد، به‌شرطي‌كه در آزمون‌ها- با توجه به توضيحات انتهايي هر آزمون- درصدهاي قابل‌قبولي كسب كرده‌باشيد. براي كار بيش‌تر مي‌توانيد از تمرين‌هاي كتاب «راهبردهاي زبان فارسي، انتشارات مبتكران» يا كتاب زبان فارسي هم‌كار خوبم جناب «بداغي»- اگر به آن دسترسي داشته‌باشيد- استفاده كنيد. كتاب جمع‌بندي ادبيات درحال تأليف است و پس از تعطيلات نوروز در دسترس شما دوستان خوب خواهدبود. البته اين مجموعه فقط منحصربه درس ادبيات نخواهدبود. در ماه‌هاي آينده اطلاعات بيش‌تري در اين مورد در سايت ما خواهدآمد.

پايدار و پيروز باشيد!

17- سؤال دانش‌آموز: سلام به خون‌گرم‌ترين معلم سال‌هاى سرد كنكور! من آرزو دارم روزى شما را از نزديك ملاقات كنم ولى هم‌اكنون در شهر كوچك رشت از راه دور با كتاب‌هاى عالى شما هم‌نفسى مي‌كنم. متأسفانه من در خواندن برخى لغات ابيات كتاب تناسب مفهومي شما دچار مشكل شده‌ام، براى مثال در صفحه‌ي ٧ كتاب تناسب مفهومي، تمرين ١، كه درواقع تمرين لغت «سر» است من در خواندن «وى» شك دارم. وَى درست است يا وِى؟ مي‌دانم به معنى وَ اِى است ولى وَى اصلاً هم‌خوانى ندارد. من خيلى در اين زمينه مشكل دارم، آيا امكانش هست از اين طريق از شما راهنمايى‌بگيرم؟ (فريد س. (مهرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما آقا فريد! شهر زيبا و خاطره‌انگيز رشت، كجايش كوچك است؟ تازه به فرض هم كه كوچك باشد، نفسِ سبز جنگل‌هاي درياكنار شمال كجا و دود و دم كلان‌شهر تهران كجا؟ اي كاش ما هم مي‌توانستيم در هوايي كه شما نفس مي‌كشيد، دمي تازه كنيم، اي يار هم‌نفس!

اما پاسخ سؤال‌تان كه نشانه‌ي مهم‌بودن شعر و ادب فارسي در نگاه شماست:

وَ + اي = وِي (البته شايد گذشتگان آن را «وَي» مي‌خواندند، اما اين تلفظ امروزه اصلاً خوشايند فارسي‌زبانان نيست و دست‌كم من آن را ديگر «وِي» مي‌خوانم تا از خواندن شعر لذت ببرم!) من در هر زمينه‌اي در حدامكان پاسخ‌گوي شما عزيزان هستم!

به‌اميد ديدار!

18- سؤال دانش‌آموز: دکتر سبطی سلام! ممنون به‌خاطر چند جلد کتاب اخیرتان یعنی تناسب مفهومي، املا و لغت و زبان فارسی که برای کنکور نوشته‌اید و هم‌چنین این سایت خوبتان که امکان پرسش و پاسخ در آن وجود دارد. سؤالی داشتم که منتظر راهنمایی شما هستم؛ در مورد ابیات و متون، خود کتاب‌های درسی در کتاب‌های کنکوری مختلف بعضاً آرایه‌های متفاوتی نوشته‌شده مثلاً در کتابی برای یک بیت آرایه‌ي ایهام درنظرگرفته‌شده ولی در کتاب دیگر خیر. با توجه به این‌که گام اول برای تمرین آرایه‌ي کنکور، شناختن آرایه‌ي متون و شعرهای خود کتاب درسی همراه با استدلال است یک منبع معرفی کنید که خیالمان را از بابت پوشش کامل ریز و درشت آرایه‌های به‌کاررفته در خود کتاب درسی راحت کند. (اميد ف. از بوشهر (مهرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست عزيز! بگذاريد خيالتان را راحت كنم، پوشش كامل آرايه‌هاي ريز و درشت ابيات و عبارات كتاب درسي هيچ كمكي به شما در پاسخ‌گويي به تست‌هاي آزمون سراسري نمي‌كند و حتي شايد مانعي نيز در اين راه باشد چون ذهن شما را به تنبلي و پخته‌خواري عادت مي‌دهد. لطفاً نگاهي به تست‌هاي آرايه‌ي آزمون سراسري سال 81 تا 89 بيندازيد و ببينيد چند بيت از ميان صدها بيت مطرح‌شده در اين تست‌ها از بيت‌هاي كتاب‌هاي درسي است؛ مطمئنم كه اگر اين كار را انجام بدهيد ديگر نگران اختلاف‌نظر نويسندگان چنين كتاب‌هايي نمي‌شويد كه حالا يكي در يك بيت ايهام پيداكرده‌است و ديگري نه. با اين حال اگر براي آزمون‌هاي كلاسي يا آزمايشي نيازمند منبعي هستند كه بيت‌ها و عبارت‌هاي كتاب‌هاي درسي را دقيق و موبه‌مو بررسي‌كرده‌باشد، از اين دست كتاب‌ها نزديك‌ترين‌شان به نوع نگاه طراحان آزمون سراسري، كتاب‌هاي كار انتشارات فاطمي است كه كم‌غلط‌تر نيز هستند. با اين حال باز هم تأكيد مي‌كنم كه نبايد خيلي وقتتان را صرف پيداكردن نكته‌هاي ريز و درشت كتاب‌هاي درسي كنيد مگر آن‌كه پس از اجراي كارهايي كه در بخش راهنمايي آموزشي گفته‌ام وقت اضافه‌اي براي خواندن ادبيات داشته‌باشيد.

تلاش هوشمندانه راز پيروزي است!

19- سؤال دانش‌آموز: باعرض سلام! آقای دکتر سبطی روش درست برای جواب به پرسش‌های آرایه‌های ادبی چیه وروزی چندساعت باید کتاب زبان فارسی شمار و بخونم اگر از آبان‌ماه شروع کنم و این‌که پاسخ به سؤالات زبان فارسی چه‌قدر وقت کنکور رو مي‌گیرد. باتشکر! (رضا ك. (آبان‌ماه-89))

پاسخ استاد: درود بر شما! سؤال شما خيلي دقيق مطرح‌شده‌است: «روش پاسخ‌دادن به پرسش‌هاي آرايه‌هاي ادبي چيست؟»؛ منظور از اين سؤال اين است كه پس از يادگرفتن تعريف‌ها و مثال‌هاي مربوط به آرايه‌هاي ادبي، ديگر بايد چه نكته‌هايي بدانيم و چه مهارت‌هايي كسب كنيم تا بتوانيم در زماني كوتاه به پرسش‌هاي چهارگزينه‌اي آرايه‌هاي ادبي پاسخ دهيم.

خُب شرط لازم، توانايي خواندن و معناكردن بيت‌هاست كه راهش مشخص است: خواندن كتاب تناسب مفهومي و تمام‌كردن آن تا پايان امسال- دوباره هم دوره تا آزمون سراسري بسيار سودمند است- براي آشنايي با مفاهيم و نكات اصلي آرايه‌ها نيز كتاب آرايه‌هاي ادبي سال سوم علوم انساني (كتاب درسي مدارس) يا هر جزوه و كتابي كه احساس مي‌كنيد توانسته است حق‌مطلب را ادا كند و مفاهيم را حلاجي نمايد، بايد اساس مطالعه‌تان باشد. شما اين كارها را انجام دهيد و صبر كنيد تا من روش‌ها و نكته‌هاي خاص حل تست‌هاي آرايه را در كتاب جمع‌بندي ادبيات به شما آموزش دهم؛ معني اين حرف اين است كه لطفاً تا عيد نوروز صبر كنيد و مطمئن باشيد كه اين كتاب در حال تأليف است و به‌موقع به دست‌تان مي‌رسد.

در پاسخ دومين سؤالتان بايد بگويم كه تست‌هاي زبان فارسي وقت‌گيرترين پرسش‌هاي ادبيات هستند و براي 5 سؤال زبان فارسي بايد حدود 8 دقيقه وقت درنظر بگيريد كه در صورت تسلط بر مباحث و تمرين كافي، در اين وقت دست‌كم مي‌توانيد به 4 سؤال از اين ميان درست پاسخ دهيد. براي تسلط هم بايد نهايتاً از آبان‌ماه خواندن كتاب زبان فارسي نشر دريافت را شروع كنيد و به‌طور ميانگين هفته‌اي 2 ساعت از وقت مطالعه‌ي ادبياتتان را به آن اختصاص دهيد؛ البته بهتر است درس‌هاي حجيم را (مثلاً تكواژها را) ظرف يك هفته بخوانيد حتي اگر چندين ساعت وقت شما را بگيرد. آن وقت براي جبران، در هفته‌ي بعدي زبان فارسي نخوانيد و فقط به مطالب آن درس پرحجم نگاهي بيندازيد و آن را دوره كنيد.

دست خدا به همراهتان!

20- سؤال دانش‌آموز: سلام و درود! خدا خیرتان بدهد به ما کنکوری‌ها کمک می‌کنید. نیت خیرتان را می‌ستایم. سوالی از دکتر سبطی داشتم. من کتاب تناسب معنایی شما را خواندم و با صبر و وقتی که گذاشتم به تسلط خوبی در خوانش معنا و مفهوم رسیدم. مشکلم در املا است. کتاب املای شما را هم تابستان خواندم ولی مشکلم حل‌نشده و هنوز در املا مشکل دارم و موقع خواندن متن املا در تست‌ها در پیداکردن غلط‌ها دچار شک و تردید می‌شوم. خواهشاً راه‌حل و یا کتابی به من معرفی کنید تا این ضعف املایم را مرتفع کنم. (منصوره ت. (آبان 89))

پاسخ استاد: درود بر شما و آفرين بر تلاش و پشتكارتان كه لازمه‌ي تمام پيروزي‌هاست. دوست خوب، يك‌بار خواندن كتاب «املا و لغت در آزمون سراسري» كافي نيست؛ شما بايد متن آن را دست‌كم سه‌بار و تست‌هاي آن را دست‌كم دوبار مرور كنيد تا به تسلط لازم دست پيدا كنيد. متأسفانه يكي دو كتابي كه در اين زمينه در بازار وجود دارد، جنبه‌ي آموزشي ندارد و تست‌هاي آن نيز تنها تست‌هاي آزمون سراسري است- تا آن‌جاكه اطلاع دارم- و تنها منبع خوب تست تأليفي و به‌جز كتاب املاي نشر دريافت- در زمينه‌ي املا، تست‌هاي آزمون‌هاي آزمايشي سال گذشته (تعاوني سنجش، كانون فرهنگي، گزينه‌ي دو و ...) است كه اميدوارم بتواند به ياري به آن‌ها دست‌رسي پيدا كنيد.

21- سؤال دانش‌آموز: سلام خدمت هرکسی‌که کارش رو با صداقت انجام میده! آقای دکتر سبطی می‌خواستم بدانم با این کتاب‌هایی که برای ادبیات کنکور تألیف نموده‌اید آیا دیگر نیازی به کتاب دیگری (حتی خود کتاب درسی) هست؟ (چون مثلاً برای آرایه‌های ادبی و تاریخ ادبیات کتابی تألیف نکرده‌اید!) ممنون! (علي الف. (آبان 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! در مشاوره‌ي آموزشي توضيح دادم كه بهتر است تاريخ ادبيات را از همان صفحات كتاب درسي‌تان بخوانيد. خواندن توضيحات پايان درس‌هاي 3 كتاب ادبيات و توجه به خودآزمايي‌هاي پايان هر درس نيز ضروري است. مطالعه‌ي متن درس‌هاي كتاب زبان فارسي خالي از فايده نيست اما خيلي هم ضرورت ندارد مگر آن صفحه‌هايي كه در كتاب زبان فارسي نشر دريافت، رجوع به آن‌ها را از شما خواسته‌ام. درباره‌ي آرايه‌هاي ادبي هم در پرسش‌هاي قبلي ديگر دوستانمان هرچه مي‌توانستم گفته‌ام! (قول مي‌دهم كه سال آينده كتاب كامل و جذابي درباره‌ي آرايه‌ها و زيبايي‌هاي ادبي بنويسم؛ امسال را بر من ببخشيد! اما در كتاب جمع‌بندي ادبيات، نكات دشوار و ضروري را با شما درميان خواهم‌گذاشت.)

22- سؤال دانش‌آموز: سلام و عرض خسته نباشید خدمت دکتر سبطی عزیز! آقای دکتر اول از همه یه اشتباه تایپی در کتاب زبان فارسی نشر دریافت دیدم گفتم اطلاع بدم. در صفحه‌ی 134 جلد اول خط سوم نوشته‌شده: واژه‌هایی مانند مسئله، جرئت، هیئت، نشئت نیز می‌توانند به شکل مسأله، جرأت، هیئت و نشأت نوشته‌شوند. هیئت در سری دوم باید هیأت نوشته‌می‌شد که به اشتباه دوباره همون هیئت تایپ‌شده‌است.

حالا سوالاتم:

آقای دکتر من در حال حاضر تمام تاریخ‌ادبیات‌ها و واژگان رو کاملاً خوندم و بلد هستم. واژگانی هم که هر ساله میاد اما آخر کتاب نیست رو از کتاب املا و لغت شما خوندم. در قرابت معنایی هم مشکل چندانی ندارم کتاب شما رو خوندم کامل. در حال حاضر دارم کتاب زبان فارسی شما رو می‌خونم. فقط و فقط الان دغدغه‌م در رابطه با آرایه‌ها هستش. می‌خواستم بدونم اگه من آرایه‌ها رو اصلاً نخونم و بعد از عید از روی کتابی که قرار هست چاپ کنيد بخونم مشکلم در رابطه با آرایه‌ها حل می‌شه؟ راستی دکتر با این توضیحاتم به نظر شما من می‌تونم تو کنکور 90 ادبیات رو بالای 90 بزنم؟ راستی دکتر کتاب املا شما رو دارم می‌خونم و تمام کلمات مهم کتاب‌های درسی رو دارم می‌خونم که مشکل دارم. املا کلمات خارج از کتاب هم میاد یا خیر؟ پیشاپیش از پاسختون ممنونم! (محسن (آبان 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست پرتلاش و تيزبين ما! ايرادي كه در آن صفحه جا خوش‌كرده‌بود و از نگاه شما پنهان نماند، حتماً در چاپ‌هاي بعدي اين كتاب برطرف خواهدشد، ممنون!

راستش من اصلاً موافق نيستم كه شما تا بعد از تعطيلات نوروز كه كتاب جمع‌بندي ادبيات روانه‌ي بازار مي‌شود، مبحث مهمي مانند آرايه‌هاي ادبي را نخوانده‌باشيد. توصيه‌ي من اين است كه آرايه‌هاي اصلي را از روي كتاب «آرايه‌هاي ادبيِ سال سوم علوم انساني» مطالعه كنيد و بعد، با فوت و فن تست‌زدن در كتاب جمع‌بندي آشنا شويد و با يك درصد خوب در درس ادبيات به نتيجه‌ي تلاش و برنامه‌ريزي درستتان برسيد. درصد خوب ادبيات در آزمون سراسري، 65 تا 80 درصد، 80 تا 90 درصد عالي و بالاي 90 فوق‌العاده و گاهي دست‌نيافتني است؛ زيرا گاهي در برخي گروه‌هاي آزمايشي (به‌ويژه رشته‌ي هنر!) سر و كله‌ي بيش از يكي دو تا تست غلط يا غيراستاندارد پيدا مي‌شود، كه طبيعتاً رسيدن به درصد بالاي 90 را براي هر داوطلبي هرچه هم آماده و مسلط باشد- اصلاً بفرماييد خود فردوسي و حافظ!- غيرممكن مي‌سازد؛ بنابراين درصد بالاي 80 را هدف خود قرار دهيد و براي آن تلاش كنيد.

پيروز باشيد دوست من!

23- سؤال دانش‌آموز: با عرض سلام و خسته نباشید خدمت آقای دکتر سبطی! من درباره‌ی تکواژها سؤال داشتم. ممنون می‌شم اگه جواب بدین! واژه‌های «همگنان»، «منش» و «پیچ‌گوشتی» قابل‌تجزیه هستن یا نه و اگه تجزیه میشن چه‌جوری هستش؟ من کتاب قرابت معنایی شما رو می‌خونم اما از یه چیز می‌ترسم این‌که تیترها رو فراموش کنم مثلاً عنوان‌های بیت‌های با مفهوم‌های عرفانی رو فراموش کنم و موقع حل تمرین‌هایی که تو کتابتون درنظرگرفتین نمی‌تونم عین اون تیترو بنویسم. به نظر شما این مشکلی ایجاد می‌کنه؟ من باید چی کار کنم؟

پاسخ استاد: درود بر شما، دوست خوب! اگر كتاب‌هاي زبان فارسي نشر دريافت را مطالعه كنيد، دست‌كم پاسخ دو سؤال از ميان سه سؤالتان برايتان روشن مي‌شود. اين را از آن نظر مي‌گويم كه بدانيد در آينده و با ادامه‌ي مطالعه‌ي اين كتاب‌ها، پاسخ بسياري از اين‌گونه سؤال‌ها را خودتان خواهيديافت و ديگر نيازي به اظهارنظر من يا ديگري نيست؛ و اما جواب پرسش‌هاي شما:

همگنان: هم (پيش‌وند) + گن (گون) + ان (نشانه‌ي جمع)

منش: واژه‌ي ساده است و تجزيه نمي‌شود.

پيچ‌گوشتي: واژه‌ي ساده است و تجزيه نمي‌شود.

پاسخ دومين سؤالتان اين است كه حل تست‌هاي پايان هر بخش كمك بسياري به تثبيت اين مفاهيم و عنوان آن‌ها در ذهن شما مي‌كند؛ اما به‌هرحال دانستن خودِ مفهوم، بسيار مهم‌تر است تا عنواني كه من براي آن مفهوم در كتاب تناسب مفهومي، برگزيده‌ام. ولي اگر اين عناوين در خاطرتان حك شود سرعت شما را در پاسخ‌گويي به تست‌هاي تناسب مفهومي بالا مي‌برد.

پيروز و سرزنده باشيد!

24- سؤال دانش‌آموز: باعرض سلام خدمت آقای سبطی و تشکر از این‌که به سؤالات ما پاسخ میدین. من الان پیش‌دانشگاهیم و توی آزمون سنجش درصد ادبیاتم خیلی پایین شد (زیر50 درصد) که برای من بی‌سابقه بود حالا باید چی‌کارکنم که این موضوع حل شه؟ چه‌طور ادبیات رو بخونم و نزدیک آزمون اصلاً چطور باید مرور کنم؟ و یه سؤال دیگه اینه که من کتاب املا در آزمون سراسریتون رو گرفتم لطفاً توضیح بدین چطور باید بخونمش. پیشاپیش ممنون از راهنماییتون! (مريم (آبان‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! راستش همان‌طوركه در نقد آزمون سنجش گفتم، بودجه‌بندي اين آزمون‌ها اصلاً هماهنگ با برنامه‌ي درس دانش‌آموزان مشغول به تحصيل نيست؛ بنابراين سفارش من اين است كه به‌جاي توجه به درصد كلي اين آزمون، اين را بررسي كنيد كه به چند درصد تست‌هايي كه مباحث مربوط به آن‌ها را مطالعه كرده‌بوديد، پاسخ داديد.

به‌طوركلي بودجه‌بندي درس ادبيات در آزمون‌هاي آزمايشي رايج در سطح كشور به‌هيچ‌وجه با برنامه‌اي كه مي‌تواند باعث موفقيت دانش‌آموزان در رويارويي با تست‌هاي ادبيات آزمون سراسري شود، هم‌خواني ندارد. تأكيد اصلي اين برنامه بر مطالعه‌ي منظم كتاب‌هاي ادبيات فارسي دوم، سوم و چهارم دبيرستان است درحالي‌كه در آزمون سراسري صرف‌نظر از تست‌هاي تاريخ ادبيات، فقط يك يا دو تست از داخل متن اين سه كتاب طراحي مي‌شود! (و گاهي حتي آن يك تست هم در ميان 25 تست ديده نمي‌شود.)؛ بنابراين بهتر است براساس برنامه‌اي كه در بخش مشاوره‌ي آموزشي (خشت اول)، ارائه‌شده‌است، به مطالعه‌ي درس ادبيات ادامه دهيد و منتظر نتيجه‌اي بهتر سرجلسه‌ي آزمون سراسري باشيد!

به اين اميد!

(پاسخ سؤال دوم: دوست عزيز، كتاب‌هاي نشر دريافت حالت خود‌آموز دارند و معلم در كنار شماست؛ پس كافي است چند صفحه‌ي اول كتاب املا را بخوانيد تا خود كتاب برايتان توضيح دهد كه چطور بايد كار را ادامه دهيد!)

25- سؤال دانش‌آموز: می‌خواستم ازتون بپرسم که اگه فقط کتاب زبان فارسي، قرابت و املاي شما رو بخونم و آرایه‌ي ادبی رو از جزوه‌ي معلم و تاریخ ادبیات که دیگه تو کتاب هست و دیگه کتاب درسی رو نخونم یعنی کتاب رو روخونی نكنم و بررسی تک‌تک بیت‌ها و ... رو انجام ندم و فقط کتاب‌های شما با جاهایی که شما گفتید کتاب رو بخون می‌تونم تو درس ادبیات موفق به درصد بالای 70 شم؟ یعنی درس به درس نخونم؟ ممنون می‌شم جواب بدید! هزاران شاخه گل رز تقدیم به شما! (امير (آبان‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما و سپاس از محبت‌تان! شما بايد آشنايي كلي با درس‌هاي كتاب و مفهوم كلي آن‌ها (درون‌مايه‌ي آن‌ها) داشته‌باشيد، اما بررسي موشكافانه‌ي آرايه‌ها و نكات دستوري بيت‌ها و عبارت‌هاي كتاب درسي- كه روش معمول و سنتي در كلاس‌هاي درس ادبيات است- كمك چنداني به افزايش درك ادبي شما نمي‌كند و در پاسخ‌گويي به تست‌هاي آزمون سراسري چندان سودمند نيست. پس پاسخ سؤال شما به‌طور خلاصه «آري» است.

سرتان سبز و دلتان آباد!

26- سؤال دانش‌آموز: باسلام خدمت دكتر سبطي! سؤال من كمي با سؤال‌هاي ديگر فرق مي‌كند! من دانش‌آموز رشته‌ي رياضي فيزيك هستم و علاقه‌ي بسيار زيادي به فلسفه و ادبيات دارم.، طوري‌كه كتاب‌هاي غيردرسي من در باب فلسفه و ادب بيش‌تر از كتاب‌هاي درسيم است. مي‌خواستم از شما بخواهم كه به من راه را نشان دهيد و كمكم كنيد! (محمد نجابتي (آذرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما آقاي نجابتي! علاقه‌ي شما به فلسفه و ادبيات هم‌خواني زيادي با رشته‌تان يعني رياضي دارد. واقعيت اين است كه رياضيات و علوم تجربي نقش بسيار مهمي در پيش‌رفت تمدن و فرهنگ بشر در طول تاريخ تكامل انسان بازي كرده‌اند و شكي نيست كه در چند قرن اخير علوم تجربي و رياضيات مهم‌ترين عامل تغيير و تكامل جوامع بشري از همه نظر بوده‌اند؛ بنابراين درك عميق و كارآمد فلسفه و ادبيات براي يك انسان امروزي بدون آشنايي بسيار او با استدلال رياضي و جهان‌بيني علمي امكان‌پذير نخواهدبود. كوتاه‌سخن اين‌كه دنياي امروز به فيلسوف يا شاعر و نويسنده‌اي كه با استدلال رياضي، بينيش فيزيكي، كيهان‌شناسي، نظريه‌ي داروين، نظريه‌ي فريود، نظريه‌ي يونگ، نسبيت انشتاين و ... ناآشناست، چندان احتياجي ندارد. مطمئناً بايد تفاوتي باشد ميان شاعران و فيلسوفان عهد صفوي يا قرون وسطي و شاعران و فيلسوفان دوران شكوفايي علم و انفجار اطلاعات!

بنابراين شما مطمئن باشيد كه تحصيل در يكي از رشته‌هاي مربوط به علوم رياضي يا علوم تجربي به كارآمدي‌تان در مطالعه‌ي فلسفه و ادبيات كمك خواهدكرد و مي‌تواند از شما در اين حوزه‌هاي ناب انديشه و فرهنگ فردي نوآور، سودمند و متفاوت بسازد و يادتان باشد كه براي لذت‌بردن از فلسفه و ادبيات يا نوآوري و خلاقيت در آن‌ها، تحصيلات دانشگاهي نياز بي‌چون و چرا و حتمي نيست. مطالعه‌ي آزاد و پيوسته نيز مي‌تواند شما را به اين هدف ارزشمند برساند.

27- سؤال دانش‌آموز: با سلام و عرض خسته نباشيد خدمت به استاد عزيزم دكتر هامون سبطي! يك سؤال از خدمتتون داشتم و اون اين‌كه من فارغ‌التحصيل هستم و هفتگي حدوداً 10ساعت ادبيات مي‌خوانم (فقط آرايه، قرابت، زبان فارسي) سال گذشته هم ادبيات را 70 زدم و از كتاب‌هاي خوب شما به‌خصوص قرابت استفاده‌كردم، مي‌خواستم بدونم چطوري مي‌تونم ادبيات را 100 بزنم و اين‌كه من با هفته‌اي 10 ساعت به‌نظرم كافي نيست براي درس ادبياتم به نظر شما آن را زياد كنم يا نحوه‌ي مطالعه‌ام را عوض كنم؟ (محمدمهدي گ. (آذرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست با محبت و كوشاي ما. به‌نظر من 10 ساعت مطالعه‌ي ادبيات در هفته براي كسي‌كه در آزمون سراسري سال گذشته توانسته‌است به نتيجه‌ي خوب 70% دست پيدا كند اصلاً كم نيست. مطمئناً شما با اين پشت‌كار و انگيزه‌اي كه داريد مي‌توانيد به درصد بالاي 80 در آزمون سراسري امسال دست پيدا كنيد، اما همان‌طوركه گفتم نتيجه‌ي 100% در درس ادبيات بسيار انگشت‌شمار است و گاهي وجود تست‌هاي نادرست يا غيراستاندارد، رسيدن به اين هدف را غيرممكن مي‌كند. به‌هرحال مطالعه و دوره‌ي مؤثر كتاب‌هاي ادبيات نشر دريافت، تست‌هاي آزمون سراسري سال 81 تا 89، آزمون‌هاي خارج از كشور و آزمون‌هاي آزمايشي مطرح در سطح كشور، مي‌تواند در رسيدن به اين هدف ياري‌رسان و كارساز باشد.

منتظر شنيدن نتيجه‌ي درخشانتان در آزمون سراسري هستيم!

28- سؤال دانش‌آموز: با سلام به آقای دکتر سبطی عزیز! آقای سبطی من یه سؤال داشتم و اونم اینه که خورد (فعل ماضی) 3 تا تکواژ داره یا 2 تا؟ پیشاپیش از جوابتون ممنونم! (مهيار (آذرماه 89))

پاسخ استاد: پاسخ درست و علمي پرسش شما اين است كه تكواژهاي ماضي‌سازِ زبان فارسي، از بن مضارع، بن ماضي مي‌سازند. اين تكواژها عبارتند از:

1- يد؛ مثال: رِس- رسيد / كِش- كشيد / جَه- جهيد

2- د؛ مثال: مان- ماند / خور- خورد / رهان- رهاند

3- اد؛ مثال: افت- افتاد / نه- نهاد

2- ت؛ مثال: كُش- كشت

2- ست؛ مثال: آرا- آراست

از اين ميان دو تكواژ «د» و «يد» پركاربردترين‌ها هستند. (اين‌ها همان ed انگليسي هستند كه از فعل مضارع فعل ماضي مي‌سازند! اشتراك در اين تكواژهاي بنيادين نشانه‌ي هم‌ريشگي زبان فارسي و انگليسي است.) اما ازآن‌جاكه در كتاب‌هاي زبان فارسي دبيرستاني اين تكواژها معرفي‌نشده‌اند، در آزمون سراسري، آن‌ها را ناديده مي‌گيريم؛ بنابراين فعل‌هايي مانند «خورد»، «كشيد» يا «افتاد» درواقع سه تكواژ هستند (بن مضارع + تكواژ ماضي‌ساز + شناسه‌ي تهي) اما در آزمون سراسري آن‌ها را دو تكواژ به‌شمارآوريد.

استثنا: اگر در فعلِ ماضي، تكواژ گذراسازِ «انـ» به‌كاررفته‌باشد، براساس جدول درس گروه فعلي (كتاب زبان فارسي 3) تكواژ ماضي‌ساز «د» يا «يد» را نيز به‌حساب مي‌آوريم:

(او) خورانْد: خور + انـ + د + شناسه‌ي تهي

(او) خورد: خورد + شناسه‌ي تهي

(او) جهانْد: جه + انـ + د + شناسه‌ي تهي

(او) جهيد: جَهيد + شناسه‌ي تهي

براي بررسي بيش‌ترِ اين نكته، به درس گروه فعلي در جدول اول كتاب زبان فارسي نشر دريافت مراجعه كنيد.

پيروز باشيد!

29- سؤال دانش‌آموز: با سلام! چند تا سؤال داشتم. تفاوت ایهام ساده با ایهام تناسب در چیست؟ چرا؟ در کنکور خارج از کشور 88 سؤال 16، واژه‌های ایهام‌دار داریم مثل چین و شانه ولی بیت دارای ایهام نیست و این‌که در کنکور تجربی 89 واژه‌ی «دستان» ایهام دارد یا ایهام تناسب؟ (كيوان (آذرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! براي تفكيك ايهام از ايهام تناسب، بايد دو معناي واژه را به‌جاي آن واژه، در بيت يا عبارت موردنظر جاگذاري كنيد؛ اگر هر دو معنا جمله‌اي منطقي به‌وجود بياورد، ايهام داريم. اگر يكي از آن‌ها قابل‌جاگذاري باشد و يكي نباشد بايد ببينيم معنايي كه جاگذاري نمي‌شود با واژه‌اي ديگر در آن بيت يا عبارت، تناسب (ارتباطِ) قوي و آشكاري دارد يا نه؛ اگر چنين تناسبي وجود داشت، ايهام تناسب داريم و اگر نداشت نه ايهام داريم و نه ايهام تناسب.

در تست 16 خارج از كشور 88، دو معناي «دستان» را مي‌شود در بيت جاگذاري كرد؛ دستان: 1- دست‌ها 2- جادو و نيرنگ؛ پس ايهام داريم نه ايهام تناسب. (معناي دوم دستان را تنها دانش‌آموزاني مي‌دانند كه معلمانشان برايشان توضيح‌داده‌باشند كه چرا لقبِ «زال» پدر رستم، «دستان» بوده‌است. توجّه: در تركيب «رستمِ دستان»، «دَستان» لقبِ زال است نه رستم؛ رستمِ دستان: رستم پسر دستان.

خُب، البته مطمئنم كه حالا خودتان هم مي‌توانيد پاسخ اين سؤال را حدس بزنيد؛ بله به اين دليل كه زال با سيمرغ در ارتباط بوده و كارهايي جادويي از او سر مي‌زده.)

در بيت‌هاي ديگر اين تست نمي‌توان هر دو معناي واژه‌هاي ايهام‌برانگيز را به‌جاي آن‌ها در بيت جاگذاري كرد؛ مثلاً اگر در بيت چهارم به‌جاي «شانه»، كتف را جاگذاري كنيم، كلام منطقي نخواهدبود؛ زيرا كتف كسي به موهاي او چنگ نمي‌زند!

در بيت «نبيند روي من زردي به اقبال لب لعلش / بميرد پيش من رستم چو او دستان من باشد»، «دستان» هم ايهام دارد و هم ايهام تناسب. ايهام دارد زيرا از ميان معانيِ پرشمار «دستان» دو معنا را مي‌توان در بيت جاگذاري كرد: 1- جادو 2- دست‌ها (مجاز از يار و ياور). ايهام تناسب دارد زيرا معناي «لقبِ پدر رستم» قابل‌جاگذاري نيست اما به‌دليل آمدن واژه‌ي رستم در اين بيت، به ذهن خطور مي‌كند.

30- سؤال دانش‌آموز: سلام به بهترین استاد ادبیات زندگی‌ام که مرا با زبان زیبای مادری‌ام آشتی داد! اول از همه از شما به خاطر تمام لطفتون در کلاس درس و کتاب‌های بی‌نظیرتون تشکر می‌کنم. دو تا سؤال هم داشتم:

1- من دانش‌آموز تغییر رشته ریاضی به تجربی هستم که فقط به خاطر رشته‌ي پزشکی پشت کنکور موندم. با توجه به این‌که من تو درس زیست کمی از دیگران عقب‌تر هستم می‌خواستم ببینم درس ادبیات رو چه‌کار کنم تا همراه درصد بالای ریاضی و فیزیک و درصد معقول بقیه درس‌هام خلأ کوچیک و احتمالی زیستم رو جبران کنم؟ راستش می‌خوام عمومی‌هام رو بالاتر از میانگین داوطلبای قوی تجربی بزنم. واسه شرایط من برای ادبیات چه درصدی لازمه؟ واسه این درصد چه‌کار باید کنم؟

2- کتاب تست پیش 2 آقای ذهبی کی چاپ می‌شه؟

پیش 1 که عاااااااااااااااااالی بود. بازهم ممنون هرچند کلمات قادر به جبران لطف‌های عالی‌ترین استادها نیست! (ثمینه ع. (آذرماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست خوب! از محبتتان سپاس‌گزارم و از اين كه گفتيد با زبان و ادبيات مادري‌تان آشتي‌كرده‌ايد خيلي خوشحال شدم. مطمئناً كسي نمي‌خواست شما با ادبيات كشورتان قهرشويد، اما متأسفانه اين اتفاق براي شما و بسياري از دانش‌آموزان كشورمان مي‌افتد و دليلش را همه مي‌دانند. اما گويا براي بسياري قهربودن يا آشتي‌بودن شما با ادبيات، هنر، علم و ... خيلي مهم نيست. اما براي ما خيلي مهم است. براي ما در نشر دريافت و بسياري بسيار ايراني ديگر اين مفاهيم والاي انساني خيلي مهم است و خوشحاليم كه براي شما نيز مهم بوده‌است.

در پاسخ سؤال اولتان بايد بگويم كه درصدي حدود 75% براي شما لازم است تا اندكي ضعف شما را در درس زيست‌شناسي پوشش دهد- البته فقط اندكي و نه بيش‌تر!- براي رسيدن به اين درصد و درصدهاي بالاتر سفارش‌هاي من در «خشت اول» و آن‌چه لابه‌لاي پاسخ‌هايم به سؤالات دوستان شما در همين صفحه آمده‌است حدوداً كامل است. اما براي محكم‌كاري اين دو سفارش را هم اضافه مي‌كنم:

1- كتاب جمع‌بندي ادبيات را بعد از جشن نوروز، هم حتماً تهيه و مطالعه كنيد. قبل از مطالعه‌ي اين كتاب بايد كتاب‌هاي تناسب مفهومي، املا و لغت و دو جلد زبان فارسي نشر دريافت را دست‌كم يك‌بار كامل خوانده‌باشيد.

2- تست‌هاي امسال و يكي دو سال گذشته‌ي آزمون‌هاي آزمايشي سنجش، كانون فرهنگي، گزينه‌ي 2 و ... را حتماً تهيه و بررسي كنيد.

پيروز باشيد!

31- سؤال دانش‌آموز: با سلام! سؤالی داشتم. در بیت‌هایی مانند «نازم خیال خاتم لعلت که هم‌چو جم / آفاق را کشید به زیر نگین مرا» یا «جمشید جز حکایت جام از جهان نبرد» چگونه باید کنایه را پیدا کرد و این‌که آیا در بیت «ما دل از دنیای پوچ بی‌وفا برداشتیم / یک قلم زین استخوان دل چون هما برداشتیم» آیا دل استعاره است؟ (كيوان (آذرماه 89))

پاسخ استاد: سلام بر شما آقا كيوان! راستش را بخواهيد سؤال شما نشانه‌ي اين است كه از روي منابع كارآمدي، آرايه‌هاي ادبي را مطالعه نكرده‌ايد و پيش از آن كه مفاهيم برايتان جا بيفتد، شروع به پاسخ‌گويي تست‌ها، آن هم تست‌هاي دشوار و مفهومي آزمون سراسري كرده‌ايد. خُب، بعيد مي‌دانم اين روش- كه شيوه‌ي رايج كتاب‌هاي نپخته و تجاري است- بتواند راه به جايي ببرد. لطفاً اگر منبعِ آموزشيِ خوبي نداريد به درس‌هاي كتاب آرايه‌هاي ادبيِ رشته‌ي علوم انساني مراجعه كنيد و مفاهيم را ياد بگيرد و در ادامه سراغ تست‌هاي كنكور برويد. لطفاً به تست‌هاي آرايه‌ي مربوط به سال‌هاي 88 و 89 هم پاسخ ندهيد تا پس از مطالعه‌ي كتاب جمع‌بندي ادبيات، هنوز هم تستِ حل‌نشده‌ي آزمون سراسري برايتان باقي‌مانده‌باشد، تا بتوانيد پيشرفت و موفقيت خودتان را در اين مبحث محك بزنيد!

(در «استعاره»- البته دقيق‌تر آن است كه بگوييم «استعاره‌ي مصرحه»- يك واژه به‌دليلِ شباهت جايگزين واژه‌اي ديگر مي‌شود. خُب در اين بيت به‌جاي «دل» مي‌خواهيد چه واژه‌اي جايگزين كنيد و چه شباهتي بين «دل» و آن واژه در نظر مي‌گيريد؟ مطمئناً اين سؤال پاسخي ندارد؛ بنابراين «دل» نمي‌تواند در اين بيت استعاره داشته‌باشد. «دل برداشتن» بر روي هم كنايه از صرف‌نظركردن است.)

پيروز باشيد!

32- سؤال دانش‌آموز: با سلام به آقای سبطی عزیز! می‌خواستم خواهش کنم که اگه می‌شه یه کم تفاوت اضافه تشبیهی و اضافه استعاری رو بفرمایید! (مهيار ن. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: به‌روي چشم! بياييد كار را اين‌طور شروع كنيم: اگر تركيب‌هاي اضافي را با الگوي «الفِ ب» مجسم كنيم با اين 2 سؤال مي‌توانيم اضافه‌ي تشبيهي و استعاري را تشخيص دهيم و از هم تفكيك كنيم:

1- آيا ب به الف مانند شده‌است (در اين‌جا ذوق و منطقمان بايد حكم كند)؟

پاسخ: بله؛ با اضافه‌ي تشبيهي روبه‌رو هستيم.

2- آيا ب به چيزي مانند شده‌است كه الف جزئي از آن چيز يا يكي از ويژگي‌هاي آن است؟

پاسخ: بله؛ با اضافه‌ي استعاري روبه‌رو هستيم.

چند نمونه:

آتش حسادت: آيا مي‌توان پذيرفت كه حسادت به آتش مانند شود؟

پاسخ: بله؛ اضافه‌ي تشبيهي

روييدن عشق: عشق به روييدن تشبيه‌نشده بلكه به گل يا گياهي تشبيه‌شده‌است و روييدن يكي از ويژگي‌هاي گل و گياه است؛ اضافه‌ي استعاري

درياي دانش: دانش به دريا تشبيه‌شده‌است؛ اضافه‌ي تشبيهي

ژرفاي دانش: دانش به دريايي تشبيه‌شده‌است و ژرفا از ويژگي‌هاي دريا است؛ اضافه‌ي استعاري

خورشيد محبت: اضافه‌ي تشبيهي

پرتو محبت: اضافه‌ي استعاري

باران محبت: اضافه‌ي تشبيهي

بارش رحمت: اضافه‌ي استعاري

درخت دوستي: اضافه‌ي تشبيهي

ريشه‌هاي دوستي: اضافه‌ي استعاري

خُب، اين «يه كم تفاوت»! توضيح بيش‌تر را در كتاب جمع‌بندي دقيقِ دقيق برايتان خواهم نوشت.

پايدار باشيد و اميدوار!

33- سؤال دانش‌آموز: با سلام خدمت تمام دبیران زحمتکش !من چند تا سؤال از مشاورین محترم داشتم:

آقای سبطی، کتاب‌هاتون واقعاً عالی! ببخشید می‌خواستم بدونم که پاسخ خودآزمایی درس 13 پیش سؤال 6 حلاج درست است یا رقصیدن! و در ضمن من از دبیرمون واسه تدریس آرایه‌ها راضی‌ام، اما کتاب تست چی بخرم و این‌که آیا انواع جناس و استعاره مکینه و ... مربوط به رشته ریاضی میشه یانه؟ با عرض خسته نباشید و تشکر از خشت اولتان اما حالا خشت دوم کی می‌آد؟ (حسين ف. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست خوب ما؛ پاسخ سؤال‌هاي ادبياتتان به‌ترتيب چنين است:

1- «رقص» واژه‌اي عربي است اما ما ايرانيان با اين واژه در زبان خودمان مصدر «رقصيدن» را ساخته‌ايم كه بي‌شك واژه‌اي فارسي به‌شمار مي‌آيد و فعل‌هاي ساخته‌شده از اين مصدر نيز فارسي هستند نه عربي. اين جاي شك ندارد زيرا هيچ عرب‌زباني نمي‌فهمد كه «برقصد» يعني چه! «حلاج» تنها واژه‌ي عربي به‌كاررفته در شعر «كيش‌مهر» است.

2- تست‌هاي آرايه‌ي آزمون‌هاي سراسري 81 تا 89 بهترين تمرين براي شما هستند كه معتبرترين منبع آن‌ها كتاب‌هاي منتشرشده از سوي سازمان سنجش است؛ زيرا پاسخ‌هاي سنجيده و كاملي دارد.

3- جناس تام، جناس‌هاي ناقص و استعاره‌ي مكينه در تست‌هاي مربوط به رشته‌هاي غيرعلوم انساني نيز مطرح مي‌شوند. شما بايد دو نوع استعاره و انواع جناس ناقص را بشناسيد تا بتوانيد آن‌ها را تشخيص دهيد، اما هيچ سؤالي اختصاصاً از شما نمي‌خواهد كه نوع جناس يا استعاره را مشخص نماييد.

پاينده باشيد!

34- سؤال دانش‌آموز: عرض سلام و خدا قوت به آقای دکتر سبطی! چند تا سؤال می‌خواستم خدمتون عرض کنم.

1- چگونه قرابت معنایی رو بخوانم؟

2- چه‌قدر بخوانم؟

3- می‌خوام یه روش عامیانه بهم بگین که بتونم به‌راحتی کتاب تناسب معنایی رو تمام کنم و از عهده‌ی تست‌ها بربیام؟!

این نکته رو هم متذکر بشم آقای دکتر سبطی واقعاً کتابتون (قرابت معنایی) بی‌شک حرف نداره بنده الان یک هفته هست که به‌صورت سطحی مفاهیم فصل 2 کتاب تناسب معنایی (بدون خواندن فصل 1) تونستم 6 تا از تست‌های قرابت 89 (رشته‌ي تجربی) به‌راحتی بزنم من نوعی که از تست‌های قرابت وحشت داشتم! اما آقای سبطی ازتون خواهش می‌کنم کمکم کنین که به چه صورت بخوانم (روش‌کار)؟ با تشکر فارغ‌التحصیل تجربی از بوشهر! (سعيد ق. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: سلام بر شما دوست خوب و خون‌گرم! آقا عاميانه و رسمي ندارد كه، فقط لطف كن از صفحه‌ي اول اين كتاب را بخوان- نه از وسط!- اين كتاب كاملاً حالت خودآموز دارد و من مرحله‌به‌مرحله به شما گفته‌ام كه بايد چه‌كار كنيد و چگونه پيش برويد. خواندن فصل اول اين كتاب لازم و ضروري است. براي بعضي‌ها حجم اين كتاب كمي زياد به‌نظر مي‌رسد اما تجربه‌ي خوانندگان دو سال گذشته نشان‌داده‌است كه با تمام‌شدن فصل اول سرعت خواندن و فراگيري شما بسيار افزايش مي‌يابد و كتاب به سرعت به‌سوي صفحات پاياني پيش مي‌رود. فصل اول را هم با وسواس نخوانيد. اگر حدود 75% نكات آن دست‌گيرتان شد، برويد فصل‌هاي بعدي. نكات فصل اول آرام‌آرام با خواندن ادامه‌ي كتاب برايتان جا مي‌افتد و سرانجام پس از تمام‌شدن كتاب، هنگام اولين دوره متوجه مي‌شويد كه خيلي از آن نكته‌ها ديگر برايتان سخت و ناآشنا نيستند. لطفاً دقت داشته‌باشيد كه در آزمون سراسري سال گذشته از نكات فصل اول، اختصاصاً سؤال طرح‌شده‌بود و نكته‌ي مهم ديگر اين‌كه بايد مطالب اين كتاب را پس از يك‌بار خواندن دوبار تا آزمون سراسري دوره كنيد.

پايدار و پيروز باشيد!

35- سؤال دانش‌آموز: سلام دکتر سبطي! از وقتي که براي پاسخ‌دادن به سؤالات ما دانش‌آموزان مي‌گذاريد منمونم! استاد، من روي آرايه‌هاي ادبي- لغات و تاريخ ادبيات مسلط‌ام و کتاب قرابت معنايي را هم تا فصل سوم خوانده‌ام، ولي تا به حال زبان فارسي نخواندم با توجه به سختي نسبتا زيادي که سؤالات زبان دارند مي‌خواستم بينم شما چي پيشنهاد مي‌کنيد؟ اصلاً زبان بخوانم؟ اگه اره همش يا مبحثي؟ راستي استاد کتاب‌هاي جمع‌بندي واسه چه درس‌هاي منتشر مي‌کنيد؟ مي‌ترسم بعد عيد همش تهران به فروش برسه به ما نرسه! خواستم بگم سهم ما شهرستاني‌ها رو جدا بزاريدها! کارتون خيلي درسته! (پوريا ع. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست صميمي! شما كه داريد بر روي درس ادبياتتان سرمايه‌گذاري مي‌كنيد، نبايد بگذاريد زبان فارسي نقطه‌ي ضعف شما در اين درس باشد. از آغاز ترم دوم هم مي‌توانيد مطالعه‌ي دو جلد كتاب زبان فارسي نشر دريافت را شروع كنيد و تا زمان آزمون سراسري به نتيجه‌ي دلخواه برسيد. اصلاً دير نيست. اگر هم به هر دليلي ترجيح داديد كه برخي از مباحث را مطالعه كنيد، اولويت‌ها به‌اين‌ترتيب هستند:

1- ساختمان جمله‌ها

2- تكواژها

3- ساختمان واژه‌ها

4- گروه اسمي

5- واج‌ها

6- ويرايش

7- قواعد زبان و ...

دوستان خوب به ياري خدا كتاب‌هاي جمع‌بندي ما در اغلب درس‌ها، در سراسر ايران منتشر خواهدشد.

برايمان دعا كنيد!

36- سؤال دانش‌آموز: عرض سلام و خسته نباشید! از جناب آقای دکتر هامون سبطی 2 سؤال دارم.

1- من هنوز قرابت معنایی و آرایه‌ها رو نخوندم (و کتاب قرابت معنایی آقای دکتر رو تهیه کردم) آیا می‌تونم در این مدت با خوندن قرابت و معنایی به تست آن پاسخ بدم؟

2- نحوه‌ي خوندن کتاب قرابت معنایی باید به چه صورت باشه؟ (حفظ کنیم یا ...)؟

با تشکر فارغ‌التحصیل تجربی (سعيد ق. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما؛ آقا سعيد! مطمئنم كه خودت هم جواب سؤالت را از قبل مي‌دانستي و فقط براي اطمينان پرسيدي؛ سؤال‌هاي تناسب مفهومي (قرابت معنايي) از مفهومي‌ترين و استدلالي‌ترين سؤالات كل دفترچه‌ي آزمون سراسري هستند و مطمئناً راهي جز درست‌خواندن، فهميدن و مقايسه‌كردن بيت‌هاي خارج از كتاب، براي پاسخ‌گفتن به آن‌ها وجود ندارد. تعداد بيت‌هاي خارج از كتاب كه مي‌توانند در آزمون سراسري مطرح شوند هم خيلي بيش‌تر از آن است كه كسي بتواند آن‌ها را حفظ كند يا حتي در يك كتاب جمع‌آوري كند! پس لطفاً از همين حالا خواندن اين كتاب را با شرط «دريافتن» و نه «ازبركردن» شروع كنيد و سعي كنيد كه آرام‌آرام ماهي‌گيري را ياد بگيري. سرِ جلسه‌ي كنكور كسي نيست كه سبد ما را با ماهي‌هاي از قبل به تور افتاده پر كند!

منتظر شنيدن خبر پيشرفت شما هستم!

37- سؤال دانش‌آموز: سلام به شما دست‌اندرکاران انتشارات دریافت! سؤالاتم رو ازهمین‌جا از آقای دکتر هامون سبطی می‌پرسم:

1- من آرایه‌ها و قرابت معنایی رو نخوندم، الان به چه صورت می‌تونم این 2 تا مبحث رو تموم کنم؟

2- و روش خواندن این 2تا مبحث برای کسی که ضعیف هست باید به چه صورت باشد؟

ممنون از شما! (نگار م. (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما دوست عزيز! تست‌هاي آرايه‌ي ادبي آزمون سراسري را از سال 81 تا 89 به مرور بررسي كن. بهترين منبع، كتاب زبان و ادبيات فارسي سازمان سنجش است كه در آن توضيح كاملي براي تست‌هاي كنكور آمده‌است. 3 تست آرايه‌هاي ادبي را در ميان 25 تست هر دفترچه پيدا كن و به آن‌ها پاسخ بده.

طوري‌ برنامه‌ريزي كن كه تا نوروز يك‌بار كل كتاب تناسب را دوره‌كرده‌باشي و تا آزمون سراسري نيز يك‌بار ديگر آن‌را دوره كن. تأكيد اصلي هنگام دوره‌كردن بايد بر تثبيت مفاهيم رايج و هم‌چنين تست‌هاي دشواري باشد كه در دور اول به آن‌ها اشتباه پاسخ داده‌اي.

38- سؤال دانش‌آموز: سلام! اولاً ثواب و اجر نیت خیرتان از این سایت و کتابهای‌تان را از خدای عزیز خواهانم. ثانیاً راهنمایی از دکتر سبطی می‌خواستم:

1- در مورد لغات معنانشده متن درس‌های ادبیات که در کتاب املا و لغت شما معنانشده‌اند چکار کنم؟ مثلاً لغت (آمو) در درس محمد بهمن بیگی و لغتی مثل (براق) که در کتاب شما به‌معنی (اسب تندرو) معناشده ولی در درس قاصدک در جمله (براق شد) معنای دیگرش مد نظر است تکلیف چیست؟

2- در مورد تعدادی سوال درک‌مطلب حافظه‌محور که مربوط به تسلط بر محتوای متون است و مثلاً یک مدل از آن‌ها در تجربی و ریاضی 84 به‌چشم می‌خورد / مضمون نه هرکه به قامت مهتر به قیمت بهتر در کدام حکایت سعدی آمده؟ / چاره کار و تکلیف چیست؟ پیشاپیش تشکر از راهنماییتان. (روزبه (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما و سپاس از محبتتان! در پاسخ پرسش اول بايد بگويم كه درس «قاصدك» از منابع طرح سؤال آزمون سراسري حذف شده‌است و «آموي» نام ديگر رودخانه‌ي جيحون است كه گاهي به آن «آمودريا» نيز گفته مي‌شد. به‌هرحال اگر باز هم به واژه‌هايي اين چنيني رسيديد كه از چشم من دور مانده‌اند حتماً بپرسيد؛ ممنون مي‌شوم!

پاسخ پرسش دومتان اين است كه اتفاقاً آن تست آزمون سراسري اصلاً حافظه محور نبود و بسيار هوشيارانه طراحي شده‌بود. به‌هر حال به حكايت‌هاي درس «بارقه‌هاي شعر فارسي» و مواردي از اين دست در كل كتاب‌هاي ادبيات در كتاب جمع‌بندي ادبيات خواهم پرداخت.

منتظر باشيد!

39- سؤال دانش‌آموز: سلام! انتشارات دریافت کتاب آرایه‌ها و تاریخ ادبیات برای رشته‌ي ریاضی- تجربی رو داره؟ (روزبه (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما، فعلاً نه اما در كتاب جمع‌بندي به هر دوي اين مباحث پرداخته مي‌شود. كتاب‌هاي جمع‌بندي پس از جشن نوروز در دسترس شما خواهندبود.

پاينده باشيد!

40- سؤال دانش‌آموز: سلام خدمت تمامی عزیزان نشر دریافت و مخصوصاً آقای دکتر سبطی! چند تا سؤال ادبیات داشتم از حضورتون، خیلی ممنون می‌شم جواب بدید!

سوال اول از کتاب خیلی سبزه:

1- نقش قافیه در کدام بیت متفاوت است؟

1) مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ / به شرار قهرسوزد همه جان ما سوا را

2) به جز از علی که آرد پسری ابوالعجائب / كه علم کند به عالم شهدای کربلا را

3) چه زنم چو نای هر دم زنوای شوق او دم / که لسان غیب خوش‌تر بنوازد این نوا را

4) چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان / که ز جان ما بگردان ره آفت قضا را

پاسخ گزینه‌ی 3. زیرا همه‌ی قافیه‌ها مضاف‌الیه‌اند ولی نوا مفعول است. آقای سبطی یعنی چه؟! مگر مضاف‌الیه هم نقش است؟! اصلاً این سؤال را نفهمیدم!

سؤال دوم: «الهی ترسانم از بدی خود بیامرز مرا به خوبی خود»؛ آیا «خودها» جناس تام دارند؟

سؤال سوم: جهاندار سودابه را پیش خواند / همی با سیاوش به گفتن نشاند

جهان دار:

خیلی سبز: کنایه از کی‌کاووس

دبیرمون گفته: مجاز از کی‌کاووس

كلک معلم: استعاره از کی‌کاووس


سؤال چهارم: در کتاب اندیشه‌سازان، چرا فرمودین جمله‌ی «مگذار ما را به که و مه» براساس معیار کنکور فاقد سجع است؟ آیا در قالب کنکور بررسی نکنیم سجع دارند؟

سؤال پنجم: همای رحمت، سحاب رحمت و نسیم رحمت، این‌ها چه نوع ترکیب اضافی هستند؟ توضیحات شما را در کتاب اندیشه‌سازان 2 را خوندم ولی چیزی نفهمیدم.

خیییییییییییییلی ممنون میشم اگه توضیح مفصل بدید که بفهمم! سپاس‌گزارم از لطف شما! (سيما. ق (دي‌ماه 89))

پاسخ استاد: سلام خانم قسيم، با اين دقت و پشتكاري كه به‌خرج مي‌دهيد، نتيجه‌ي درخشاني در انتظار شما خواهدبود.

در پاسخ سؤال اولتان بايد بگويم كه مضاف‌اليه جزو نقش‌هاي اصلي جمله نيست، اما جزو نقش‌هاي وابسته در گروه اسمي است؛ پس به‌هرحال نقش به‌حساب مي‌آيد.

دقت كنيد كه «ماسوا»، «كربلا» و «قضا» هر سه پس از كسره آمده‌اند؛ پس وابسته‌ي اسم قبل از خود هستند و مضاف‌اليه به‌حساب مي‌آيند. مفعول در اين جمله‌ها گروه اسمي «جانِ ماسوا»، «شهداي كربلا» و «ره آفت قضا» است و اگر بخواهيم يك واژه را در ميان اين گروه‌هاي اسمي به‌عنوان مفعول معرفي كنيم بايد هسته‌ي اين گروه‌ها باشد؛ يعني «جان»، «شهدا» و «ره».

پاسخ سؤال دومتان منفي است؛ زيرا «خود» ضمير است و ضمير معناي مشخصي ندارد و مي‌تواند به‌جاي هر اسمي بنشيند؛ بنابراين نمي‌توان اين كاربرد طبيعي ضمير را ايهام يا جناس تام به‌حساب آورد.

پاسخ سؤال سومتان اين است كه «جهان‌دار» صفتِ «كي‌كاووس» است و به‌كاررفتن صفت به‌جاي موصوف نوعي از كنايه به‌حساب مي‌آيد. البته اين كنايه با اغراق نيز همراه است زيرا «كي‌كاووس» پادشاه ايران بود نه جهان.

در پاسخ سؤال چهارم بايد بگويم كه الزام بر آمدن واژه‌هاي هم‌قافيه و هماهنگ در پايان جمله‌ها از نظر زيباشناختي ارزش ندارد؛ پس خارج از محدوده‌ي آزمون و كنكور مي‌توان گستره‌ي سجع را افزايش داد و حتي اسم ديگري بر آن گذاشت.

اما در مورد سؤال پنجمتان بايد بگويم كه چون از ميان بيت‌ها و عبارت‌هاي كتاب‌هاي درسي به احتمال بسيار زياد سؤال آرايه طرح نمي‌شود، اگر با خواندن توضيحات كتاب انديشه‌سازان، متوجه اين نكته‌ي باريك نشديد، از آن بگذريد و به اين‌همه مطلب كه هنوز پيش‌رويتان است و بايد خوانده‌شود بپردازيد.

پيروز باشيد!

41- سؤال دانش‌آموز: درود بر نشر دریافت و آقای دکترسبطی و سپاس از زحماتتون! یه سؤال داشتم از آقای دکتر سبطی، چرا شمع و صبح می‌خندند؟ واگه می‌شه کتابی معرفی کنید که این اصطلاحات رو توش توضیح داده‌باشه چون حتی اگه مفهوم کل بیت را هم بدون دانستن این‌ها بگیریم اما اون حس رو دریافت نمی‌کنیم. مثلاً این بیت: یاد باد آن‌که چو یاقوت قدح خنده زدی / در میان من و لعل تو حکایت‌ها بود. بی‌این‌که بدونیم چرا قدح می‌خندد هم می‌تونیم بفهمیم چی می‌گه اما خودتان قضاوت کنید حس شعر را وقتی می‌گیریم که صدای قهقهه‌ی جام می و رقص نورش در ذهن با خنده‌ی یار ترکیب بشه. (راستی من دوم هستم و وقت بسیار دارم).

ای غایب از نظر که شدی هم‌نشین دل / می‌گویمت دعا و ثنا می‌فرستمت

پاسخ استاد:سلام بر تو هم‌نفس زودآشناي ما! از اين‌كه شما را مشتاق دانستن و تشنه‌ي دريافتن مي‌بينم، سيراب مي‌شوم! دوست خوب، درخشش شعله‌ي شمع و رقص نور آن بي‌شك شادي و خنده را تداعي مي‌كند حتي در كنار قطرات اشكي كه بر چهره‌ي شمع، غلتان است؛ با همين تخيل، حافظ در اين بيت چنين تصوير متناقض‌نمايي را آفريده‌است:

ميان خنده مي‌گريم كه چون شمع اندر اين مجلس / زبان آتشينم هست، ليكن درنمي‌گيرد

بر پهنه‌ي سياه شب، سپيده‌يِ بامداد و سرخيِ فلق يادآور چهره ي درخشانِ يار و سرخيِ لب‌هاي خندانِ اوست!

در ديوان حافظ با توضيح «كاظم برگ نيسي» از شركت انتشاراتي «فكر روز» به بسياري از اين نكته‌هاي ظريف اشاره شده‌است و هم‌چنين «حافظ‌نامه‌ي استاد خرم‌شاهي»

روز و روزگارت پرسپيده‌دمان!

42- سؤال دانش‌آموز: با سلام خدمت آقای سبطی! یه سؤالی داشتم ممنون میشم اگه جواب بدین ... البته من یه‌بار هم این سوال رو پرسیدم ولی جواب ندادين. فعل جمله زیر ساده است یا مرکب؟ او در مراسم بزرگداشت سعدی شرکت کرد البته به نظر من ساده است. چون می‌توان شرکت را گسترش داد او در مراسم بزرگداشت سعدی شرکت گسترده‌تری کرد.

پاسخ استاد: درود بر شما دوست خوب، «شركت كردن» در دسته‌ي فعل‌هاي بينابيني قرار مي‌گيرد، يعني فعل‌هاي مركّبي كه فعلاً فقط با يكي دو صفت گسترش مي‌يابند و وابسته‌هاي ديگر اسم مانند «ي نكره‌ساز»، «ها»، يا «مضاف اليه» را نمي‌توان با آن‌ها همراه كرد. به هر حال اگر در آزمون سراسري بر اثر كم تجربگي طراحان مجبور شديد كه يكي از اين‌دو حالت را انتخاب كنيد، ساده گرفتن اين فعل‌ها ترجيح دارد.

پيروز باشيد و پايدار!

43- سؤال دانش‌آموز: آقای سبطی سلام! امیدوارم خوب و سلامت باشید! من امسال برای کنکور منحصراً زبان ثبت نام کردم. البته دیر تصمیم به ثبت‌نام گرفتم برای همین هم درس خواندن‌رو دیر شروع کردم. با خواندن قسمت حرف‌های شما و فایل خشت اول تصمیم به تهیه‌ي کتاب‌های «دو جلد كتاب زبان فارسي»، «تناسب مفهومي»، «املا و لغت» و کتاب «جمع‌بندي ادبيات» گرفتم. خواستم ببینم آیا احتیاج به تهیه‌ي کتاب دیگری دارم؟ مثلاً کتاب ادبیات سبز يا کانون فرهنگی آموزش. آخرین‌بار 4 سال پیش کنکور دادم و الان هیچ‌کدوم از کتاب‌ها رو ندارم! لطفاً راهنمایی کنید که چه کتاب‌هایی رو باید تهیه کنم. پیشاپیش از زحمت و محبت شما سپاس‌گزارم. پاینده باشید! (سياوش الف. (بهمن‌ماه 89))

پاسخ استاد: سلام دوست خوب، به قول يكي از هم‌كاران خوبم، هيچ‌وقت براي شروع‌كردن دير نيست! شما كه خيلي هم دير شروع نكرده‌ايد! پس نگران نباشيد. پاسخ سؤالتان اين است كه تنها نياز شما تهيه‌ي منبعي است كه تست‌هاي آزمون سراسري را از سال 1381 تا 1389 گردآوري كرده باشد و به آن‌ها پاسخ تشريحي داده‌باشد. كتاب ادبيات فارسي چاپ سازمان سنجش در اين زمينه قابل اعتبار است. همين!

پيروز باشيد!

44- سؤال دانش‌آموز: 2 سؤال از دکتر سبطی داشتم. من فارغ‌التحصیل هستم. می‌خوام کتاب زبان فارسی 1 و 2 شما رو بخرم. اصلاً زبان فارسی بلد نیستم. باید هفته‌ای چند ساعت بخونم تا بتونم همشو بخونم؟سؤال2: باید حتماً کتاب قرابت شما رو تا قبل عید تموم کنم؟! واقعاً کتاب توپیه. دستتون درد نکنه! خوشحال میشم اگه جواب بدین. (ارادتمند شما سعید الف. )

پاسخ استاد: درود بر شما دوست خوب و سپاس‌گزار از ابراز محبتتان كه آن‌را با اين اصطلاح رايج ابراز كرده‌ايد كه «كتاب قرابت شما، كتاب توپيه!» خُب منظورتان كدام توپ بود؟

توپ جنگي يا توپ فوتبال؟؛ يعني مي‌خواستيد بگوييد «تركانده» يا «گل‌كاشته»؟ به‌‌هرحال اميدوارم با نوشتن و نوشتن و نوشتن، وَ خواندن و خواندن و خواندن وَ بازهم خواندن، ما ايراني‌ها به جايي برسيم كه ديگر تركاندن و منفجركردن مبهوتمان نكند و تحسينمان را برنينگيزد و آرام آرام اين اصطلاحات جنگي- كه البته شما با تمام صميميت و آشتي‌جويي آن‌را به‌كار گرفته‌ايد- از ادبيات سرزمينمان رخت بربندد.

دوست خوبم، براي رسيدن به تسلط بر زبان فارسي اگر مي‌خواهي تازه مطالعه‌ي اين‌ دو جلد كتاب را شروع كني، حدوداً بايد هفته‌اي سه تا چهار ساعت وقت درنظر بگيري. تمام‌كردن كتاب تناسب مفهومي تا پيش از نوروز خوب است اما ضروري نيست. اگر آن‌را تا آخر فروردين‌ماه هم تمام كني، وقت كافي را براي دو بار دوره‌كردنش تا آزمون سراسري داري.

پيروز باشي!

45- سؤال دانش‌آموز: سلام آقای سبطی پیشاپیش عید نوروز را به شما تبریک می‌گم امیدوارم هم‌چنان به یاد ما باشید. من از حالا می‌خواستم بخونم و پشت کنکوری هستم و اصلاً کتاب درسی را نخوامدم فقط دوران مدرسه کتابای شما را دارم و برای ارایه رمزینه (آقای قبادی) و تاریخ ادبیات کلک معلم (آقای ساجدی) را تهیه کرده‌ام می‌خواستم بدانم هر کدوم را تا چه زمانی تمام کنم و روزی یا هفته‌ای چند ساعت بخونم. فوق‌العاده انگیزه دارم. زبان فارس رو هم توضیح دهید لطفاً آیا قسمت‌هایی راحذف کنم و در آخر برای کنکور آزاد در درس ادبیات چگونه موفق شویم چون قرابت که دران نمی‌آید. ممنون! (امير ع. (اسفندماه 89))

پاسخ استاد: درود بر شما! با اين حال و هواي بهاري و پرنشاط كه دل و روحتان را پرنغمه‌هاي شاد مي‌سازد! دوست خوبم، با كتاب تناسب مفهومي شروع‌كن، بعد آرام‌آرام مطالعه‌ي دو جلد كتاب زبان فارسي را هم موازي آن شروع‌كن. در زبان فارسي اين مباحث خيلي مهم‌تر است: واج‌شناسي، تكواژشناسي، ساختمان واژه‌ها، جمله‌ي ساده و اجزاي آن و گروه اسمي.

خواندن كتاب املا و لغت را دست‌كم يك‌ماه مانده به آزمون سراسري آغاز كن. در جلد اول كتاب همايش ادبيات، زبان فارسي و آرايه‌هاي ادبي را به‌صورت فشرده آموزش داده‌ام كه مي‌تواني براي مطالعه‌ي آرايه‌ها از اين منبع نيز استفاده كني. در جلد دوم آن هم (نترس! جلد اول فقط 90 صفحه است) به نكات پراكنده و دور از چشم تاريخ ادبيات هم خواهم پرداخت. اعتقاد من اين است كه تاريخ ادبيات را بايد از روي كتاب درسي خواند و فقط در جايي به جمع‌بندي نكته‌هاي مشابه يا مرتبط به آن پرداخت كه اين كار در كتاب همايش صورت خواهدگرفت.

براي شما كه با انگيزه‌ي بالا از حالا مي‌خواهيد مطالعه‌ي ادبيات را آغاز كنيد، هفته‌اي 10 تا 12 ساعت براي مطالعه‌ي اين درس نياز است. پاسخ‌گفتن به تست‌هاي ادبيات آزمون دانشگاه آزاد، تنها كار مهم توجه دقيق به توضيحات آخر درس‌ها و لغت و تاريخ ادبيات‌هاي كتاب درسي است.

سربلند باشید.